JANUARI

● 1 januari 1881: Oprichting van de Vereniging tegen de Kwakzalverij door de broers G.W. Bruinsma (arts) en V.J. Bruinsma (natuurwetenschapper en politicus). De oudste sceptische organisatie ter wereld.

♠ Louis Auguste Blanqui (Puget-Théniers, 8 februari 1805‒Parijs, 1 januari 1881). Frans communist, de grondlegger van het blanquisme, een belangrijke communistische stroming voordat het marxisme populair werd. Was actief betrokken bij opstanden en staatsgreeppogingen. Richtte in 1880 het blad “Ni Dieu ni maître” op.

● 1 januari 1863: Afschaffing van de slavernij in Amerika.

⁂ Isaac Asimov, geboren als Isaak Judovitsj Ozimov (Petrovitsji, Rusland, 2 januari 1920‒New York, 6 april 1992) >>6 april.

● 2 januari 1957: Invoering van het Rijksvaccinatieprogramma voor gratis inenting van alle kinderen (maar niet verplicht) tegen infectieziekten.

⁂ Wilhelm Karl Eduard Bölsche (Keulen 2 januari 1861‒Schreiberhau, 30 augustus 1939). Duits schrijver, uitgever, wetenschapspopularisator, vrijdenker, monist, evolutionist en eugeneticus. Was in 1906 medeoprichter van de Deutsche Monistenbund.

♠ Emile de Laveleye (Brugge, 5 april 1822‒Flostoy, 2 januari 1892) was een Belgisch econoom, jurist en essayist. Hoogleraar politieke economie. Socialist en republikein; schreef over de geschiedenis van de eigendom. Veel internationale contacten en onderscheidingen. In de adelstand verheven. Steunde de Vlaamse Beweging.

● 4 januari 1964: Uitzending van het satirische VARA TV-programma “Zo is het toevallig ook nog eens een keer”. Een “gebed”, waarin de TV/het TV-beeld gelijk wordt gesteld aan God en de (toen nog gangbare) TV-dakantenne met het kruis, leidt tot een storm aan verontwaardiging. Het item wordt later “Beeldreligie” genoemd. (WWW YouTube)

♠ John William Draper (St. Helens, Lancashire, 5 mei 1811‒Hastings-on-Hudson, New York, 4 januari 1882) >>5 mei.

⁂ Isaac Newton (Woolsthorpe-by-Colsterworth, 4 januari 1643‒Kensington, 31 maart 1727) was een Engels natuurkundige, wiskundige, astronoom, natuurfilosoof, alchemist, officieel muntmeester, hoogleraar en theoloog. Pionierde op het gebied van de differentiaalrekening en de integraalrekening. In zijn hoofdwerk “Philosophiae Naturalis Principia Mathematica” uit 1687 (WWW Newton’s Principia) beschreef hij o.m. de zwaartekracht en zijn drie wetten, waarmee hij de grondlegger van de klassieke mechanica werd. Schreef een standaardwerk over optica (“Opticks”), vond de spiegeltelescoop uit en ontwikkelde een kleurentheorie. Legde in vier regels de basis voor de moderne wetenschappelijke benaderingswijze. Maar zei ook: “God regeert alle dingen,” bestudeerde intensief de bijbel en de kerkvaders. Hij zag Jezus niet als God maar hield dat geheim.

⁂ Leonard (Leo) Polak (Steenwijk, 6 januari 1880‒Sachsenhausen, 9 december 1941) >>9 december.

● 6 januari ‒4: Volgens het boek “1001 historische gebeurtenissen”(!) zou dit de geboortedatum van Jezus van Nazareth (een door velen als halfgod, wereldhervormer, ‘verlosser’ en moreel voorbeeld vereerde ‒ mogelijkerwijs fictieve ‒ joodse prediker) kunnen zijn geweest.

♠ Gregor Johann Mendel (Heinzendorf bij Odrau, Oostenrijks Silezië (tegenwoordig Vražné-Hynčice, Tsjechië), 20 juli 1822‒Brünn, Moravië (Oostenrijk-Hongarije) (tegenwoordig Brno, Tsjechië), 6 januari 1884) >>20 juli.

⁂ Charles Sumner (Boston, 6  januari 1811‒Washington D.C., 11 maart 1874). Amerikaans jurist, vrijdenker, geleerde en politicus. Zag in Frankrijk geïntegreerde zwarte studenten en keerde zich daarom tegen de discriminatie en slavernij. Vertegenwoordigde 23 jaar lang Massachusets in de Senaat. Werd om zijn standpunt in 1856 door senator Preston Brooks met een stok bijna doodgeslagen op de vloer van de Senaat.

⁂ Butterfly McQueen (geboren Thelma McQueen, Tampa, 8 januari 1911‒Augusta, 22 december 1995) >>22 december.

⁂ Stephen William Hawking (Oxford, 8 januari 1942‒Cambridge, 14 maart 2018) was een Brits natuurkundige, kosmoloog, wiskundige en wetenschapspopularisator. Hoogleraar zwaartekrachtsnatuurkunde en wiskunde in Oxford. In 1963 gediagnosticeerd als lijdend aan ALS; zat vanaf 1972 in een rolstoel. Kon later alleen nog letter voor letter communiceren. Sprak over God in overdrachtelijke zin als bijv. de som van alle natuurwetten, was atheïst en materialist.

♠ John Baskerville (Wolverley, 28 januari 1706‒Birmingham, 8 januari 1775) was een Engelse letterontwerper en typograaf in Birmingham. Experimenteerde met druktechnieken en ontwierp lettertypen. Hoewel atheïst, publiceerde hij in 1763 een prachtige bijbel. Hij minachtte bijgeloof en vond de Openbaring het meest schaamteloze ooit bedachte misbruik van het gezond verstand.

♠ Galileo Galilei (Pisa, 15 februari 1564–Arcetri, Florence, 8 januari 1642) was een Italiaans natuurkundige, astronoom, wiskundige en filosoof. Hij was hoogleraar in Pisa (1589-1592) en Padua (1592-1610). In 1610 publiceerde hij zijn astronomische telescoop-waarnemingen, die twijfel deden opkomen aan het Ptolemaeïsche wereldbeeld. De kerk verbood Galilei om de theorie van Copernicus in het openbaar te verkondigen. Toch was hij toch in staat er meer over te publiceren, vooral in zijn goed leesbare “Dialoog over de twee wereldsystemen.” (WWW zoek ‘Galilei dialogue concerning pdf’)

⁂ Simone Lucie Ernestine Marie Bertrand (Simone) de Beauvoir (Parijs, 9 januari 1908‒aldaar, 14 april 1986) >>14 april.

♠ Louise Michel (Château de Vroncourt, Haute-Marne 29 mei 1830‒Marseille, 9 januari 1905) was een Frans anarchiste, 'communard', publiciste, vrijmetselaar en atheïste. Actief als “de rode maagd van Montmartre” in de Commune van Parijs (1871). Daarna tot 1880 gedeporteerd naar Nieuw-Caledonië. Bleef lezingen houden en schrijven, o.m. lezenswaardige memoires (WWW, ook in het Engels).

● 11 januari 1906: Oprichting van de Deutsche Monistenbund in Jena door Ernst Haeckel >>9 augustus. Doel: het verspreiden van een monistisch wereldbeeld, dat ervan uitgaat dat alle verschijnselen tot één beginsel zijn te herleiden; de bekendste richting hierin is het materialisme. De vereniging had aanvankelijk een grote aanhang (in 1912 6000 leden), onder wie bijv. Wilhelm Bölsche >>2 januari. De basisoriëntatie was internationalistisch en pacifistisch, maar er was zelden overeenstemming over actuele kwesties.

⁂ George William Foote (Plymouth, 11 januari 1850‒Westcliff-on-Sea, 17 oktober 1915) >>17 oktober.

⁂ Arthur Holmes (Hebburn, County Durham, 14 januari 1890‒Londen, 20 september 1965) was een Engelse geoloog. Hij was een pionier in het gebruik van radiometrische datering van mineralen en was de eerste aardwetenschapper die de mechanische en thermische implicaties van mantelconvectie begreep, wat uiteindelijk leidde tot de acceptatie van platentektoniek.

♠ Mary Zeldenrust-Noordanus ('s-Gravenhage, 8 april 1928‒Rotterdam, 14 januari 1984) was psycholoog-psychotherapeut,  voorzitter van de NVSH (1962-1969), feminist. Zij kwam op voor goede seksuele opvoeding, democratische gezinsverhoudingen, democratische bedrijfsvoering, gelijkheid tussen de seksen en tegen discriminatie van homoseksuelen.

● 15 januari 1881: Eerste blad van de Vereniging tegen de Kwakzalverij: “Maandblad tegen de Kwakzalverij”.

● 15 januari 2001: Eerste Engelstalige Wikipedia-pagina op het WWW, met de tekst "This is the new WikiPedia!" “Wiki” is Hawaiïaans voor “snel”.

● 15 januari 1919: De revolutionaire leiders Karl Liebknecht (⁂1871) en Rosa Luxemburg (⁂1871) worden door leden van de Duitse Vrijkorpsen na foltering vermoord. Zij waren actieve antimilitaristen voor en tijdens de 1^e W.O.. In 1915 stichtten zij de Spartakusbund, een revolutionaire anti-oorlogspartij, die later de Kommunistische Partei Deutschlands zou worden. Direct na de oorlog waren zij actief in revoltes.

♠ Jean-Baptiste André Godin (Esquéhéries, 26 januari 1817‒Guise, 15 januari 1888) was een Frans sociaal geïnspireerd industrieel, burgemeester en parlementslid. Streefde naar een systeem gebaseerd op samenwerking en gelijkberechtiging van patroon en arbeiders. Bouwde rondom zijn fabriek de “Familistère”, een vorm van sociale woningbouw die erop gericht was alle comfort, tot dan toe voorbehouden aan de rijke burgerij, ter beschikking te stellen van de arbeidersklasse.

⁂ ♠ Pierre-Joseph Proudhon (Besançon, 15 januari 1809‒Passy (Seine) bij Parijs, 16 januari 1865) was een Frans autodidactisch econoom, socioloog en theoreticus van het socialisme. Hij introduceerde het woord anarchisme in 1840. Hij verzette zich tegen het autoritair socialisme en tegen het kapitalisme. Hij bepleitte in de plaats hiervan een coöperatieve samenleving, zonder regering. Proudhon vond dat het anarchisme vreedzaam verwezenlijkt moest worden. Noemde eigendom diefstal. Vond Marx intolerant en wees diens historisch materialisme af. Begon een ruilbank die renteloze leningen uitgaf. Gaf ook kranten uit.

⁂ Massimo Pigliucci (Monrovia, Liberia, 16 januari1964) is een Amerikaanse filosoof, bioloog, geneticus en atheïst; hoogleraar in New York.Hij is een criticus van pseudowetenschap (inclusief creationisme) en een pleitbezorger voor secularisme en wetenschappelijk onderwijs.

♠ Edward Gibbon (Putney, 8 mei 1737‒Londen, 16 januari 1794) was een protestants Engels historicus, essayist, militie-commandant, huisleraar en politicus, bekend om zijn beschrijving van de ondergang van het Romeinse Rijk: “The History of the Decline and Fall of the Roman Empire” (WWW) waarin hij de vroege kerk bekritiseerde. Hij stond sceptisch t.o.v. religie, maar ook t.o.v. de Amerikaanse en Franse revoluties.

● 16 januari 2017: Eerste uitzending van “Rot op met je religie”, een TV-programma van de EO, gepresenteerd door Kefah Allush. Vier gelovigen en twee atheïsten, onder wie Floris van den Berg, discussiëren over de verschillende godsdiensten, hun opvattingen en praktijken.

⁂ Benjamin Franklin (Boston, 17 januari 1705/6–Philadelphia, 17 april 1790) >>17 april.

⁂ Charles Louis de Secondat, baron de La Brède et de Montesquieu (La Brède bij Bordeaux, 18 januari 1689‒Parijs, 10 februari 1755), Frans jurist, filosoof en magistraat, een van de grondleggers van de sociologie. Werd beroemd met zijn “Lettres Persanes” (WWW Engels in Wikisource). Bekritiseerde feodaal bestuur en absolutisme/despotisme. Stelde de scheiding der machten voor. Zijn ideeën over recht, staat en politiek waren een inspiratiebron voor revoluties. Werd vrijmetselaar in Londen.

⁂ Johannes van Vloten (Kampen, 18 januari 1818‒Haarlem, 21 september 1883) >>21 september.

♠ Etienne Oscar Vermeersch (Sint-Michiels, 2 mei 1934‒Gent, 18 januari 2019) >>2 mei.

⁂ Edgar Allan Poe (Boston (Massachusetts), 19 januari 1809‒Baltimore (Maryland), 7 oktober 1849) >>7 oktober.

♠ Imre Madách de Sztregova et Kelecsény (Alsósztregova, 20 januari 1823‒aldaar, 5 oktober 1864) >> 5 oktober.

♠ Alexander Ivanovitsj Herzen (Moskou, 6 april 1812‒Parijs, 21 januari 1870) was een vooraanstaand Russisch filosoof, schrijver, uitgever en publicist. Streed tegen lijfeigenschap en censuur en voor menselijke waardigheid, vrijheid en minimale staatsinmenging. Leefde vanaf 1847 in West-Europa. Bewoog zich in kringen met o.a. Bakoenin en Marx.

♠ Paul-Henri Thiry d'Holbach (Edesheim, Rijnland-Palts, 8 december 1723‒Parijs, 21 januari 1789) >>8 december.

♠ Bernard Mandeville (Rotterdam, 15 november 1670‒Hackney (Londen), 21 januari 1733) >>15 november.

⁂ Ethan Allen (Litchfield, 21 januari 1738‒Burlington, 12 februari 1789). Amerikaans militielid, zakenman en schrijver. In 1785 publiceerde hij “Reason: the Only Oracle of Man” (WWW Gutenberg.org), een aanval op de bijbel, de gevestigde kerken en de macht van het priesterschap, met deïstische en transcendentalistische elementen.

⁂ Gotthold Ephraim Lessing (Kamenz, 22 januari 1729‒Brunswijk, 15 februari 1781), Duits schrijver en dichter; wordt wel als de eerste moderne schrijver in de Duitse literatuur beschouwd. Zijn werk stond in het teken van de godsdiensttolerantie en afwijzing van fanatisme en onverdraagzaamheid. Hij werd een vrijdenker en neigde naar het deïsme en de vrijmetselarij. Een heftige pennenstrijd met een priester zette hem aan tot het schrijven van zijn beroemde stuk “Nathan der Weise” (WWW).

● 22 januari 1973: Vonnis van het Amerikaanse Hooggerechtshof in de zaak Roe vs Wade. Het Hof oordeelde dat het recht op abortus besloten lag in het grondwettelijke recht op privacy. Op 24 juni 2022 heeft het Hof echter in zijn intussen conservatiever gemaakte samenstelling bepaald dat er op federaal niveau geen grondwettelijk recht op abortus bestaat.

⁂ David Mills (New York City, 24 januari 1959) is een Amerikaans schrijver, die betoogt dat wetenschap en religie niet met elkaar kunnen worden verzoend. Hij is vooral bekend om zijn boek “Atheist Universe” (2004). Geprezen door Richard Dawkins. Mills beweert in zijn boeken zowel de scheppingswetenschap van de jonge als de oude aarde te weerleggen, evenals Intelligent Design.

⁂ Frederik II of Frederik de Grote (Berliner Stadtschloss, 24 januari 1712‒Potsdam, 17 augustus 1786) >>17 augustus.

⁂ Joseph Mazzini Wheeler (Londen, 24 januari 1850‒ergens in een inrichting, 5 mei 1898) >>5 mei.

● 24 januari 2003: “Talking to the dead”, eerste aflevering van de televisieserie “Penn & Teller: Bullshit!” van de Amerikaanse sceptici Penn Fraser Jillette (⁂1955) en Raymond Joseph Derickson Teller (⁂1948). Ze introduceren hun serie, lichten hun oneerbiedig woordgebruik toe en ontmaskeren ‘paranormaal begaafden’ die beweren met de doden te spreken. (WWW op Reddit)

⁂ Robert Burns (Alloway, 25 januari 1759‒Dumfries, 21 juli 1796) >>21 juli.

♠ Edward Jenner (Berkeley (Gloucestershire), 17 mei 1749‒aldaar, 26 januari 1823) was een Engelse arts, hofarts, chirurg, ornitholoog, botanicus en paleontoloog, vooral bekend als de ontwikkelaar van het pokken-vaccin op basis van koepokken. Kreeg veel tegenstand van gelovigen, maar zag zich als instrument van God.

⁂ Claude Adrien Helvétius (Parijs, 26 januari (of 26 februari) 1715‒aldaar, 26 december 1771) was een Franse encyclopedist, filosoof en dichter. Werd vermogend als beheerder van koninklijke landgoederen en kon daardoor veel tijd besteden aan dichten en filosofie. Hielp armen, bevorderde de landbouw en de nijverheid. Voltooide in 1758 zijn hoofdwerk, “De l’Esprit” (Over de Geest; WWW Essays on the Mind), maar de verlichte, antikerkelijke, atheïstische, utilistische en egalitaire inhoud riep felle weerstand op bij kerk en staat; het boek werd in het openbaar verbrand. Helvétius moest publiekelijk afstand nemen van zijn werk om aan rechtsvervolging te ontkomen. Hij werd uitgenodigd door Frederik II (>>17 augustus) en was bevriend met Holbach (>>8 december).

♠ Jean-Baptiste André Godin (Esquéhéries, 26 januari 1817‒Guise, 15 januari 1888) >>15 januari.

⁂ David Friedrich Strauss (Ludwigsburg, 27 januari 1808‒aldaar, 8 februari 1874) was een Duits theoloog, filosoof en schrijver. Hij studeerde in Tübingen, gaf enkele jaren les en werd een volgeling van Hegel en Schleiermacher. In 1835/36 gaf hij zijn "Das Leben Jesu, kritisch bearbeitet" (2 delen,  WWW) uit, dat een storm van protest opriep. Hij werd aan de pas opgerichte Universiteit Zürich ontslagen nog voor hij aan het werk toog en is nooit ergens opnieuw benoemd. In 1840/41 volgde "Die Christliche Glaubenslehre in ihrer geschichtlichen Entwicklung" (2 delen WWW), waarin hij geheel met kerk en geloof brak.

● 27 januari: Internationale Holocaust Herdenkingsdag; het is de datum van de bevrijding van het kamp Auschwitz door het Rode Leger in 1945. Viering in Nederland op de laatste zondag van januari.

⁂ John Baskerville (Wolverley, 28 januari 1706‒Birmingham, 8 januari 1775) >>8 januari.

♠ Johann Gottlieb Fichte (Rammenau bij Bischofswerda, 19 mei 1762 – Berlijn, 29 januari 1814) >>19 mei.

⁂ Thomas Paine (Thetford, 29 januari 1737‒New York, 8 juni 1809) >>8 juni.

⁂ Victor John Stenger (Bayonne, 29 januari 1935‒Hawaï, 27 augustus 2014) was een Amerikaans deeltjesfysicus, filosoof, auteur en skepticus. Hij schreef populairwetenschappelijke boeken over fysica, kwantummechanica, kosmologie, filosofie, religie, atheïsme en pseudowetenschap, waaronder de bestseller “God: The Failed Hypothesis” (2007).

● 29 januari 2014: Nationaal Religiedebat in Felix Meritis, Amsterdam, met Stefan Paas, Rik Peels, Maarten Boudry en Herman Philipse (WWW YouTube).

♠ Mohandas Karamchand (Mahatma) Gandhi (Porbandar, 2 oktober 1869‒New Delhi, 30 januari 1948) >>2 oktober.

♠ Charles Bradlaugh (Hoxton, 26 september 1833 – aldaar, 30 januari 1891) >>26 september.

⁂ Viktor Emanuel Lennstrand (Gävle, 30 januari 1861‒aldaar, 31 oktober 1895) was een Zweedse activistische atheïst, vrijdenker en schrijver. Hij gaf zijn christelijk geloof op tijdens zijn studie 19e-eeuwse filosofie en zette zich met geschriften en lezingen in voor het secularisme en afschaffing van de staatskerk. Richtte op 1 april 1888 de eerste Zweedse atheïstische organisatie op, de Utilistiska samfundet. Zat een aantal maanden gevangen wegens godslastering. Steunde de arbeidersbeweging en het algemeen kiesrecht en nam deel aan het Zweedse politieke leven als sociaaldemocraat in de jaren 1890.

⁂ Isaac La Peyrère (Bordeaux, 1596‒Aubervilliers, 30 januari 1676) was een Frans jurist, privésecretaris en bibliothecaris, een van de eerste publicerende bijbelcritici.Hij schreef in zijn in Amsterdam uitgegeven boek “Praeadamitae” (WWW in ’t Latijn) dat de geschiedenis verder terugging dan de bijbelse schepping en dat de boeken van Mozes verzinsels waren. Richelieu (>>4 december) verbood het boek, maar het werd een succes. In Brussel gearresteerd, was La Peyrère genoodzaakt om de paus om vergiffenis te vragen om vervolging te voorkomen.

FEBRUARI

⁂ Émile Maximilien Paul Littré (Parijs, 1 februari 1801–aldaar, 2 juni 1881) >>2 juni.

♠ Bertrand Arthur William Russell (Trellech (Monmouthshire, Wales), 18 mei 1872‒Penrhyndeudraeth (Gwynedd, Wales), 2 februari 1970) >>18 mei.

⁂ Alfred Edmund Brehm (Unterrenthendorf, 2 februari 1829‒Renthendorf, 11 november 1884) was een Duitse zoöloog, ornitholoog en dierentuin-directeur die diverse dierkundige- en reisverhalen heeft geschreven; vooral bekend is zijn tiendelige werk “Brehms Tierleben” (WWW). Hij heeft verscheidene grote reizen (veelal expedities) ondernomen. Vrijmetselaar en openlijk aanhanger van het Darwinisme.

⁂ Constantin-François Chassebœuf de La Giraudais, graaf Volney (Craon, 3 februari 1757‒Parijs, 25 april 1820) >>25 april.

♠ Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg (Mainz, ca. 1400‒aldaar, 3 februari 1468) was een Duitse drukker die geldt als de uitvinder van de boekdrukkunst met losse letters in Europa. Hij werkte in Straatsburg (ca. 1440) en Mainz (ca. 1450). Zijn bekendste werk is de in 1455 voltooide Gutenbergbijbel.

⁂ Rosa Louise Parks-McCauley (Tuskegee, Alabama, 4 februari 1913‒Detroit, Michigan, 24 oktober 2005) >>24 oktober.

⁂ Georg Morris Cohen Brandes (Kopenhagen, 4 februari 1842‒aldaar, 19 februari 1927) was een Deens schrijver, filosoof en literatuurcriticus die een vooraanstaande rol speelde in de Deense letteren, geïnspireerd door o.m. Kierkegaard, Spinoza en Nietzsche. Verzette zich tegen het politiek establishment en tegen hypocriete preutsheid. Veroordeelde imperialisme en was atheïst, schreef “Sagnet om Jesus” (1926, “Jesus: a myth”, WWW).

⁂ Franciscus (Frans) van den Enden (Antwerpen, rond 5 februari 1602 - Parijs, 27 november 1674) >>27 november.

♠ Thomas Carlyle (Ecclefechan, 4 december 1795‒Londen, 5 februari 1881) >>4 december.

♠ Joseph Priestley (Birstall bij Leeds, West-Yorkshire, 13 maart 1733‒Northumberland (in Pennsylvania), 6 februari 1804) was een Brits theoloog, dominee, natuurfilosoof, taalkundige, scheikundige, historicus, pedagoog en politiek theoreticus, die meer dan 150 werken publiceerde. Hij wordt meestal geassocieerd met de (her)ontdekking van zuurstof. Hij probeerde om het rationalisme van de Verlichting te fuseren met het christelijke theïsme. Bepleitte vrije uitwisseling van ideeën, tolerantie en gelijke rechten voor religieus andersdenkenden. Had afkeer van feodale instituties. Zag de Franse Revolutie als de voorbode van de wederkomst van Christus. Vond het vlakgom uit.

■ 6 februari: International Day of Zero Tolerance to FGM (female genital mutilation – besnijdenis van meisjes en vrouwen). Ingesteld in 2003 door het Inter-African Committee on Traditional Practices Affecting the Health of Women and Children, een NGO gevestigd in Addis Ababa.

⁂ Thomas More (Londen, 7 februari 1478‒Tower Hill, 6 juli 1535) >>6 juli.

♠ Pjotr Aleksejevitsj Kropotkin (Moskou, 9 december 1842‒Dmitrov, 8 februari 1921) >>9  december.

⁂ Aletta Henriëtte Jacobs (Sappemeer, 9 februari 1854–Baarn, 10 augustus 1929) >>10 augustus.

♠ Jules Michelet (Parijs, 21 augustus 1798‒Hyères, 9 februari 1874) >>21 augustus.

■ 9 februari 1574: Geoffroy Vallée (⁂ Orléans 1535), Frans deïst, sterft door ophanging en verbranding wegens zijn boek „De zaligheid der christenen of de gesel des geloofs" (1572) waarin hij betoogt dat de religie, gebaseerd op onwetendheid en vrees voor God, de mensen tot het niveau van dieren verlaagt.

♠ Lucilio Vanini (Taurisano, 19 januari 1585‒Toulouse, 9 februari 1619), die zichzelf in zijn werken Giulio Cesare Vanini noemde, was een Italiaanse filosoof, arts en vrijdenker, een van de eerste belangrijke vertegenwoordigers van het intellectuele libertinisme en een van de eersten die het universum beschouwden als beheerst door natuurwetten. Hij was ook een voorstander van biologische evolutie en beweerde dat mensen en andere apen gemeenschappelijke voorouders hebben. Na veel omzwervingen werd hij in Toulouse schuldig bevonden aan atheïsme en godslastering; zijn tong werd afgesneden, hij werd gewurgd en zijn lichaam werd verbrand.

♠ Charles Louis de Secondat, baron de La Brède et de Montesquieu (kasteel van La Brède nabij Bordeaux, 18 januari 1689‒Parijs, 10 februari 1755) >>18 januari.

♠ Richard Carlile (?, 8 december 1790‒Londen, 10 februari 1843) was een Engelse uitgever en schrijver. Hij streed voor de invoering van algemeen kiesrecht en persvrijheid. Gaf radicale publicaties uit. Werd van deïst atheïst en verdedigde de Jezus-mythe-theorie. Was ook voor geboortenbeperking en de seksuele emancipatie van vrouwen. Ging tegen het einde van zijn leven voor alle zekerheid over tot het christendom.

♠ René Descartes (La Haye en Touraine, 31 maart 1596‒Stockholm, 11 februari 1650) was een Franse filosoof en wiskundige, die een groot deel van zijn leven in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden woonde. Zijn benadering van het probleem van de kennis en de aard van de menselijke geest speelde een belangrijke rol in de ontwikkeling van de filosofie. Hij is bekend om zijn uitspraak "Cogito, ergo sum". Beïnvloed door de vooruitgang in de natuur- en sterrenkunde werd hij een van de centrale figuren van de wetenschappelijke revolutie. Ook bekend door zijn religieus-filosofisch dualisme: het lichaam is stoffelijk en tijdelijk, de geest is onstoffelijk en eeuwig. Deed aan vivisectie. Formuleerde een nieuw godsbewijs.

⁂ Thomas Alva Edison (Milan (Ohio), 11 februari 1847‒West Orange (New Jersey), 18 oktober 1931) >>18 oktober.

♠ Immanuel Kant (Koningsbergen, Pruisen, 22 april 1724‒aldaar, 12 februari 1804) >>22 april.

⁂ Charles Robert Darwin (Shrewsbury, 12 februari 1809‒Downe, 19 april 1882) >>19 april.

♠ Ethan Allen (Litchfield, 21 januari 1738‒Burlington, 12 februari 1789), >>21 januari.

⁂ Hermanus Hartogh Heijs, heer van Zouteveen (Delft, 13 februari 1841 – Assen, 1 juni 1891) >>1 juni.

⁂ Thomas Robert Malthus (Rookery, nabij Dorking, 14/17 februari 1766‒St. Catherine, nabij Bath, 23 december 1834) >>23 december.

■ 14 februari 1989: De Iraanse grootayatollah Ruhollah Khomeini spreekt in een fatwa een oproep aan Moslims uit om de auteur Salman Rushdie (⁂ Bombay, 1947) te doden naar aanleiding van diens boek De Duivelsverzen, dat scherpe kritiek bevat op elementen uit het begin van de islam. Rushdie had zich tijdens zijn geschiedenisstudie in Cambridge van de islam afgekeerd.

♠ Gotthold Ephraim Lessing (Kamenz, 22 januari 1729‒Brunswijk, 15 februari 1781)  >>22 januari.

⁂ Galileo Galilei (Pisa, 15 februari 1564–Arcetri, Florence, 8 januari 1642) >>8 januari.

♠ Clara Gertrud Wichmann (Hamburg, 17 augustus 1885‒'s-Gravenhage, 15 februari 1922) >>17 augustus.

⁂ Ernst Heinrich Philipp August Haeckel (Potsdam, 16 februari 1834‒Jena, 9 augustus 1919) >>19 augustus.

⁂ Natalie Angier (New York City, 16 februari 1958) is een Amerikaanse non-fictieschrijfster en wetenschapsjournalist voor The New York Times. Zij kreeg onder meer de Pulitzer Prize voor specialistische journalistiek in 1991. Ze staat ook bekend om haar publieke identificatie als atheïst en ontving in 2003 de Emperor Has No Clothes Award van de Freedom from Religion Foundation. WWW: zoek ‘The Bush Years; Confessions of a Lonely Atheist’.

■ 16 februari 1923: Howard Carter (1874-1939) opent de grafkamer van de Egyptische farao Toetanchamon (leefde rond 1328 v.o.j.).

♠ Giordano Bruno (Nola, Campanië, januari 1548‒Rome, 17 februari 1600) was een Italiaanse filosoof, priester, geheugenkunstenaar, kosmoloog en voorloper van het vrijdenken. Hij was een aanhanger van de heliocentrische theorie van Copernicus. Bruno zag het heelal als oneindig, met de zon als een ster tussen de andere sterren die ook planeten hebben. Op religieus en filosofisch vlak was hij een aanhanger van het docetisme en het pantheïsme. Hiervoor werd hij in 1600 door de Inquisitie tot de brandstapel veroordeeld. Het vonnis werd voltrokken op de Campo de' Fiori te Rome, waar op 9 juni 1889 een monument voor Bruno werd onthuld.

♠ Christian Johann Heinrich Heine (Düsseldorf, 13 december 1797‒Parijs, 17 februari 1856) >>13 december.

♠ Johann Heinrich Pestalozzi (Zürich, 12 januari 1746‒Brugg, 17 februari 1827) >>12 januari.

♠ Martin Luther (Eisleben, 10 november 1483-aldaar, 18 februari 1546) >>10 november.

⁂ Nicolaas Copernicus (Thorn (Pools: Toruń), 19 februari 1473‒Frauenburg (Pools: Frombork) in regio Ermland (Pools: Warmia), Pruisen 24 mei 1543) >>24 mei.

♠ Eduard Douwes Dekker (Amsterdam, 2 maart 1820‒Ingelheim am Rhein, 19 februari 1887) was auteur en bestuursbeambte, vooral bekend vanwege zijn roman “Max Havelaar, of De koffij-veilingen der Nederlandsche Handel-Maatschappij”, die in 1860 verscheen. Hij schreef ook toneelstukken, pamfletten - soms in briefvorm - en aforismen. Neigde steeds meer tot een atheïstisch-rationalistisch wereldbeeld. Zijn pseudoniem Multatuli gebruikte hij voor het eerst bij de publicatie in 1859 van zijn “Geloofsbelydenis” in De Dageraad, het tijdschrift van De Vrije Gedachte, die hem later erelid zou maken.

⁂ William Ball Provine (Nashville, Tennessee, 19 februari 1942–Horseheads, New York, 1 september 2015) was een Amerikaanse historicus van de wetenschap en van de evolutionaire biologie en populatiegenetica. Hij werkte aan de Cornell University. Hij was atheïst, determinist en criticus van ‘intelligent design’. Ging vaak in debat met theïsten.

⁂ Georg Morris Cohen Brandes (Kopenhagen, 4 februari 1842‒aldaar, 19 februari 1927) >>4 februari.

♠ Baruch (Benedictus) de Spinoza (Amsterdam, 24 november 1632‒Den Haag, 21 februari 1677) >>24 november.

■ 21 februari 1848: Marx en Engels publiceren het Communistisch Manifest in Londen. Basisgedachte: de geschiedenis van elke tot nu toe bestaande maatschappij is een geschiedenis van klassenstrijd; maatschappelijke klassen zijn bepaald door de relatie tussen de mensen en de productiemiddelen. WWW: Wikisource (Engels), Nederlandse vertaling op marxists.org.

⁂ Ferdinand August Bebel (Deutz bij Keulen, 22 februari 1840‒Passugg (Zwitserland), 13 augustus 1913) >>13 augustus.

♠ Charles Lyell (Kinnordy (Schotland), 14 november 1797‒Londen, 22 februari 1875) was een Brits advocaat, geoloog en paleontoloog, bekend om het populariseren van het uniformitarianisme, dat leert dat de geologische en kosmologische processen altijd dezelfde zijn geweest. Hij was een belangrijke aanhanger van de evolutietheorie.

⁂ Arthur Schopenhauer (Danzig, 22 februari 1788‒Frankfurt am Main, 21 september 1860) >>21 september.

⁂ Cornelis Gerhard Anton de Kom (Paramaribo, 22 februari 1898‒Kamp Sandbostel (Neuengamme), 24 april 1945) was een Surinaamse antikoloniale nationalistische schrijver. Hij verzette zich daar tegen de Nederlandse koloniale overheersing, daarom werd hij in 1933 wegens 'communistische agitatie' verbannen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was hij verzetsstrijder in Nederland. Na arrestatie op 7 augustus 1944 en gevangenschap in Scheveningen, Vught en Sachsenhausen overleed hij in Sandbostel aan tuberculose.

⁂ Karl Robert Eduard (von) Hartmann (Berlijn, 23 februari 1842‒aldaar, 5 juni 1906) >>5 juni.

■ 23 februari 1973: De Nederlandse Vereniging voor een Vrijwillig Levenseinde (eerst ‘voor Vrijwillige Euthanasie’) wordt in het Friese Vinkega opgericht als reactie op de rechtszaak Postma: een Friese arts had haar doodzieke moeder op haar verzoek een dodelijke morfine-injectie toegediend en werd veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf van een week met een proeftijd van een jaar. De rechtbank stelde voorwaarden vast die levensverkortend handelen kunnen rechtvaardigen.

■ 25 februari 1941: De Februaristaking begint in Amsterdam en breidt zich uit naar de Zaanstreek, Haarlem, Velsen, Weesp, Hilversum en de stad Utrecht. Het is de eerste grootschalige verzetsactie tegen de Duitse bezetter in Nederland en het enige massale en openlijke protest tegen de Jodenvervolging in bezet Europa. De Duitsers breken de staking de volgende dag met geweld en intimidatie; er vallen 9 doden. De steden moeten hoge boetes betalen.

⁂ Victor Marie Hugo (Besançon, 26 februari 1802 – Parijs, 22 mei 1885) >>22 mei.

⁂ Christopher Marlowe (Canterbury, gedoopt op 26 februari 1564‒Deptford, 30 mei 1593) was een belangrijk Engels dichter en toneelschrijver. Hij werd beschuldigd van atheïsme, maar mogelijk was hij alleen een vrijdenker. Het bevel voor zijn arrestatie was al uitgevaardigd toen hij bij een vechtpartij werd gedood.

⁂ Michel Eyquem de Montaigne (Bordeaux, 28 februari 1533‒Château de Montaigne, Périgord, 13 september 1592) >>13 september.

⁂ Ernest Renan (Tréguier, 28 februari 1823‒Parijs, 2 oktober 1892) >>2 oktober.

MAART

● 1 maart 1986: De International Women of Color Day wordt aangewezen door de nu niet meer actieve Amerikaanse organisatie National Institute for Women of Color (N.I.W.C.). Zie ook 8 maart.

● 1 maart 1879: “Recht voor Allen” verschijnt, een sociaaldemocratisch tijdschrift, aanvankelijk politiek onafhankelijk, later het orgaan van de Sociaal-Democratische Bond (SDB). Uitgever was Ferdinand Domela Nieuwenhuis >>18 november. Het werd verspreid via straatcolportage en kende op zijn hoogtepunt een oplage van 30.000 exemplaren. WWW Delpher.

⁂ Eduard Douwes Dekker / ‘Multatuli’ (Amsterdam, 2 maart 1820‒Ingelheim am Rhein, 19 februari 1887) >>19 februari.

⁂ Lucie Simplice Camille Benoist Desmoulins (Guise, 2 maart 1760‒Parijs, 5 april 1794) was een Franse advocaat, journalist, republikein en revolutionair. Hij  toonde zich een enthousiast volksmenner en een onhandig politicus; geen goede spreker maar een overtuigende schrijver. Geguillotineerd.

⁂ Hans Eduard Marie Teeuwen (Budel, 3 maart 1967), cabaretier, musicus, acteur en filmmaker die naam maakte met grove, absurde humor. Voorvechter van vrijheid van meningsuiting. Veegt de vloer aan met de grote wereldreligies.

⁂ Brian Edward Cox (Chadderton, 3 maart 1968) is een Engelse deeltjesfysicus, lid van de Royal Society, hoogleraar aan de Universiteit van Manchester en wetenschapspopularisator. Vooral bekend als presentator van een reeks wetenschapsprogramma's voor de BBC. Humanist en agnost.

⁂ William Godwin (Wisbech in Cambridgeshire, 3 maart 1756‒Londen, 7 april 1836) was een Engels journalist, econoom, romanschrijver en politiek filosoof, een van de eerste pleitbezorgers van het filosofisch anarchisme. Was predikant maar verloor het geloof. Viel in zijn werk over politieke rechtvaardigheid, geïnspireerd door de Verlichting en de Franse Revolutie, het misbruik van gewijde instellingen aan.

⁂ Susanna (Suze) Groeneweg (Strijensas, 4 maart 1875‒Barendrecht, 19 oktober 1940) >>17 oktober (NB: dat had 19 oktober moeten zijn).

⁂ Kazimierz Łyszczyński (Łyszczyce (Brest), 4 maart 1634‒Warschau 30 maart 1689) was een Poolse edelman, filosoof en soldaat, die werd beschuldigd, berecht en geëxecuteerd (tong uitgerukt en onthoofd) wegens atheïsme. Hij had een verhandeling over het niet bestaan van God geschreven, nadat hij allerlei tegenstrijdigheden had gevonden in een boek van Johann Heinrich Aldsted dat beoogde het bestaan van God te bewijzen. Alleen enkele citaten ‒ onder meer inhoudend dat God een schepping van de mens is ‒ zijn nog bekend uit de aanklacht.

♠ Pierre-Simon Laplace (Beaumont-en-Auge, 23 maart 1749‒Parijs, 5 maart 1827) was een Franse wiskundige, astronoom en politicus, wiens werk van grote betekenis is geweest voor de ontwikkeling van de wiskundige astronomie en de statistiek. Liep vooruit op theorie over het ontstaan van het zonnestelsel en zwarte gaten. Zei tegen Napoleon dat hij de hypothese "God" niet nodig had in zijn hemelmechanische onderzoekingen.

● 8 maart: Internationale Vrouwendag. In 1917, na een staking in de Russische textielindustrie in St. Petersburg, wees het Internationale Vrouwensecretariaat van de Communistische of Derde Internationale in 1921, 8 maart aan als Internationale Vrouwendag. Na het eerdere Internationaal Jaar van de Vrouw in 1975, werd Internationale Vrouwendag door de Verenigde Naties erkend op hun vergadering in december 1977. Zie ook 1 maart.

⁂ Paul Zachary Myers (Kent, Washington, 9 maart 1957) is een Amerikaanse bioloog die het Pharyngula-wetenschapsblog heeft opgericht en schrijft. Hij is universitair hoofddocent biologie aan de University of Minnesota Morris. Als atheïst en criticus van intelligent design, creationisme en andere pseudowetenschappelijke concepten ontving hij in 2009 de Humanist of the Year award van de American Humanist Association en in 2011 de International Humanist Award.

⁂ Honoré Gabriel de Riqueti, graaf van Mirabeau, vaak alleen Mirabeau genoemd (Le Bignon-Mirabeau, 9 maart 1749‒Parijs, 2 april 1791) was een Frans revolutionair, schrijver en uitgever die bij overlijden werd gezien als eerste 'grote man' van Frankrijk. Hij verzette zich tegen de adel en de geestelijkheid en vond dat het volk recht had te worden geïnformeerd.

● 10 maart 1762: Jean Calas (⁂ 1698) geradbraakt en gewurgd in Toulouse. Calas was een protestantse koopman die het slachtoffer werd van religieuze intolerantie na een valse beschuldiging van moord op zijn zoon, die gepleegd zou zijn omdat die zoon katholiek wilde worden. De zoon had zich echter verhangen. Ook de andere gezinsleden kregen straffen opgelegd. Na een campagne van Voltaire werd hij in 1765 gerehabiliteerd en kreeg het gezin schadevergoeding.

● 10 maart 1919: Leon "Leo" Jogiches (⁂ Vilnius, 17 juli 1867) wordt vermoord in de Moabit gevangenis in Berlijn door rechtse paramilitaire krachten terwijl hij onderzoek doet naar de moord op Rosa Luxemburg en Karl Liebknecht een paar weken eerder. Hij was een Poolse marxistische revolutionair en politicus, die actief was in Polen, Letland en Duitsland. Hij was een centrale figuur in de Duitse ondergrondse Spartacusbond, de voorloper van de Duitse communistische partij.

Douglas Noël Adams (Cambridge, 11 maart 1952‒Santa Barbara, 11 mei 2001) >>11 mei.

♠ Charles Sumner (Boston, 6 januari 1811‒Washington, 11 maart 1874) >>6 januari.

♠ John Toland (Ardagh, 30 november 1670‒Putney, 11 maart 1722) >>30 november.

♠ Rudolf Carel d'Ablaing van Giessenburg (Amsterdam, 26 april 1826–13 maart 1904) >>26 april.

♠ Susan B. Anthony (Adams (Massachusetts), 15 februari 1820‒Rochester (New York), 13 maart 1906) was een Amerikaanse suffragette en burgerrechtenactiviste. Ze was een voorvechtster in de strijd tegen achterstelling van vrouwen, voor het vrouwenkiesrecht (als suffragette) en tegen de slavernij en rassendiscriminatie in de Verenigde Staten. In 1859 deed zij een poging om in Rochester een dogmaloze ‘Free Church’ te beginnen. Haar beste vriendin noemde haar een religieuze agnost.

⁂ Joseph Priestley (Birstall bij Leeds, West-Yorkshire, 13 maart 1733‒Northumberland (in Pennsylvania), 6 februari 1804) >>6 februari.

♠ Albert Einstein (Ulm, 14 maart 1879‒Princeton (New Jersey), 18 april 1955) >>18 april.

♠ Karl Heinrich Marx (Trier, 5 mei 1818‒Londen, 14 maart 1883) >>5 mei.

⁂ Jean-Jacques Élisée Reclus (Sainte-Foy-la-Grande, 15 maart 1830‒Torhout, 4 juli 1905) >>4 juli.

♠ Johann Joseph "Hans" Most (Augsburg, 5 februari 1846‒Cincinnati, Ohio, 17 maart 1906) was een Duits-Amerikaanse sociaaldemocratische en later anarchistische politicus, krantenredacteur en redenaar. Het bekendst is zijn pamflet over het maken van bommen uit 1885.

♠ Marcus Aurelius Antoninus Augustus (Rome, 26 april 121‒Vindobona of Sirmium, 17 maart 180) regeerde van 161 tot 180 over het Romeinse rijk. In zijn ‘Meditaties’ (Ta eis heauton), nog steeds beschouwd als een literair monument voor een bestuur van dienstbaarheid en plichtsbetrachting, leert hij dat men zonder godsdienst goed zijn kan. Hij was christen noch heiden.

♠ Ferdinand Freiligrath (Detmold, 17 juni 1810‒Stuttgart, 18 maart 1876) >>17 juni.

● 18 maart 1612: Bartholomew Legate (⁂ in Essex c. 1575) in Londen verbrand op last van koning James I van Engeland. Hij en zijn broers hadden rond Londen gepreekt en daarbij de katholieke zowel als de Anglicaanse kerk en hun rituelen verworpen. Hij was de laatste persoon die in Londen werd verbrand om zijn standpunt inzake het geloof. (De laatste in Engeland was Edward Wightman, in Lichfield op 11 april 1612. >>10 april)

● 18 maart 1871: Begin van de Commune van Parijs, een Franse revolutionaire regering die tot 28 mei 1871 hoofdzakelijk over de stad Parijs heerste, maar bloedig werd neergeslagen door het leger van de Derde Franse Republiek.

♠ Sir Arthur Charles Clarke (Minehead, 16 december 1917‒Colombo, 19 maart 2008) >>16 december.

● 19 maart 2007: De Nationale ombudsman, Alex Brenninkmeijer, roept de derde dinsdag van maart uit tot Dag van de Burger. Een dag waarop de overheid jaarlijks geacht wordt stil te staan bij degene om wie het allemaal draait: de burger.

⁂ Balthasar Bekker (Metslawier, 20 maart 1634 – Amsterdam, 11 juni 1698) >>11 juni.

● 21 maart: Internationale Dag tegen Racisme en Discriminatie. Deze dag, ingesteld door de Verenigde Naties in 1960, herinnert ons aan het bloedbad in Sharpeville, Zuid-Afrika (op 21 maart 1960), waar op vreedzame demonstranten tegen apartheid werd geschoten, waarbij 69 doden en vele gewonden vielen.

♠ Johann Wolfgang (von) Goethe (Frankfurt am Main, 28 augustus 1749‒Weimar, 22 maart 1832) >>28 augustus.

♠ Anton Levien Constandse (Brouwershaven, 13 september 1899‒Den Haag, 23 maart 1985) >>13 september.

⁂ Pierre-Simon Laplace (Beaumont-en-Auge, 23 maart 1749‒Parijs, 5 maart 1827) >>5 maart.

♠ Johann Baptist Hermann Maria (Anacharsis) Cloots (Kleef, Slot Gnadenthal, 24 juni 1755‒Parijs, 24 maart 1794) >>24 juni.

⁂ Clinton Richard Dawkins (Nairobi, 26 maart 1941) is een Brits etholoog, evolutiebioloog en populair-wetenschappelijk schrijver. Dawkins is emeritus-fellow van New College in Oxford en was van 1995 tot 2008 hoogleraar wetenschapscommunicatie aan de Universiteit van Oxford. In 2006 richtte hij de Richard Dawkins Foundation for Reason and Science op. Hij is een van de bekendste moderne schrijvers over de evolutietheorie en is een uitgesproken atheïst, modern humanist en wetenschappelijk scepticus. Schreef o.m. The God Delusion (2 oktober 2006).

♠ Walter "Walt" Whitman (West Hills (New York), 31 mei 1819‒Camden (New Jersey), 26 maart 1892) >>31 mei.

⁂ Jan Amos Komenský (gelatiniseerd als Comenius) (Moravië, 28 maart 1592‒Amsterdam, 15 november 1670) >>15 november.

⁂ Daniel Clement Dennett (Boston (Massachusetts), 28 maart 1942‒Portland (Maine), 19 april 2024) was een Amerikaanse filosoof die gespecialiseerd was in vraagstukken betreffende het bewustzijn, de filosofie van de geest en kunstmatige intelligentie. Hij doceerde aan de Tufts University nabij Boston. Als uitgesproken atheïst wordt Dennett vaak genoemd als een van the “Four Horsemen” van het nieuw atheïsme, samen met Richard Dawkins, Sam Harris en Christopher Hitchens. Schreef o.m. “De betovering van het geloof”.

⁂ Thomas Aikenhead (gedoopt in Edinburgh 28 maart 1676‒aldaar opgehangen, 8 januari 1697) was een Schots student en vrijdenker uit Edinburgh. Hij was de laatste persoon in Groot-Brittannië die voor godslastering werd terechtgesteld. Op grond van getuigenissen werd hij schuldig bevonden aan het "uitvaren tegen en vervloeken van" Jezus en verwerping van de Heilige Drievuldigheid en van de autoriteit van de Schrift.

⁂ Friedrich Karl Christian Ludwig Büchner (Darmstadt, 29 maart 1824‒aldaar, 30 april 1899) was een Duitse filosoof, fysioloog en arts die een van de vertegenwoordigers werd van het negentiende-eeuwse wetenschappelijk materialisme. Schreef onder meer “Kraft und Stoff” (1855, WWW), door De Dageraad uitgegeven als “Kracht en Stof” (WWW). Zijn materialisme vormde de grondslag voor de vrijdenkersbeweging in Duitsland. In 1881 richtte hij in Frankfurt de "Deutsche Freidenkerbund" op. Politiek actief was Büchner van 1884 tot 1890 lid van de tweede kamer van de Landstände van het Groothertogdom Hessen als vertegenwoordiger van de Duitse Vrijzinnige Partij.

⁂ Wilhelm Liebknecht (Gießen, 29 maart 1826‒Charlottenburg, 7 augustus 1900) was een Duits revolutionair, marxistisch theoreticus en sociaaldemocraat. Hij wordt gezien als een van de oprichters van de Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD).

♠ Kazimierz Łyszczyński (Łyszczyce (Brest), 4 maart 1634‒Warschau 30 maart 1689) >>4 maart.

♠ Isaac Newton (Woolsthorpe-by-Colsterworth, 4 januari 1643‒Kensington, 31 maart 1727) >>4 januari.

⁂ René Descartes (La Haye en Touraine, 31 maart 1596‒Stockholm, 11 februari 1650) >>11 februari.

♠ Jean-Marie Guyau (Laval, 8 oktober 1854‒Menton, 31 maart 1888) was een Franse filosoof en dichter. Als wijsgeer was hij positivist en evolutionist. Hij werd daarbij geïnspireerd door Epicurus, Epictetus, Plato, Kant en Spencer.