De Vrije Gedachte organiseert jaarlijks een voor iedere belangstellende toegankelijke lezing waarbij een tot de verbeelding sprekende gastspreker een actueel thema behandelt dat op enigerlei wijze verband houdt met of haar basis vindt in het gedachtengoed van onze vereniging. Deze lezingencyclus draagt de naam van een van de grote inspiratoren van onze Vereniging: Anton Constandse. Op deze plaats treft u alle Anton Constandse Lezingen van de laatste jaren aan. Doorklikken op de aangegeven plaats verschaft u toegang tot de lezingen.
2009 – Hans Dooremalen
Dr. Hans Dooremalen studeerde filosofie en promoveerde in 2003 aan de Radboud Universiteit in Nijmegen op het thema filosofie van de geest. Momenteel is hij verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit Amsterdam. Met Herman de Regt publiceerde hij het boek “Wat een onzin!’ (Boom, 2008). Hij is mede-auteur van het studieboek: “Exploring Humans. An introduction to the philosophy of the social sciences” (Boom, 2007) een overzicht van de belangrijkste stromingen in de wetenschapsfilosofie tot en met de eenentwintigste eeuw.
Vrijdenkers staan voor een atheïstisch-humanistische levensovertuiging die gebaseerd is op vertrouwen in de kracht van het menselijk denken, de noodzaak van een kritische houding tegenover vooroordelen en ongefundeerde visies. Het vrijdenken staat ook voor een rationeel, wetenschappelijk wereldbeeld. Het is dit jaar 200 jaar geleden dat Darwin werd geboren. In dit Darwinjaar is het passend dat de jaarlijkse viering van het vrijdenkersgedachtegoed in het teken staat van de (on)wetenschappelijke houding en van de biologie.
2008 Paul Cliteur
Paul Cliteur is rechtsgeleerde en filosoof alsmede opiniërend columnist en publicist. Hij staat bekend om zijn liberale inslag, zijn atheïsme, republikanisme en inzet voor dierenrechten. Ook is Cliteur bestuurlijk actief geweest. Zo was hij curator van de Teldersstichting, het wetenschappelijk bureau van de VVD en een tijdlang voorzitter van het Humanistisch Verbond.
Cliteur is echter vooral bekend vanwege zijn opiniërende werken, die onder andere politiek getint zijn. Hij columneerde onder meer voor Trouw en had een gesproken column in het tv-programma Buitenhof. Hij uit hierin vooral liberale standpunten, heeft een eigen visie over de multiculturele samenleving en komt ook sterk op voor dierenrechten. In maart 2004 stelde Cliteur in een interview met Het Parool dat hij zich beperkt voelde in het uiten van zijn mening over de islam nadat hij door anderen als racist en stigmatiseerder was bestempeld. Hierin speelde ook een rapport van de AIVD mee, waarin werd gesteld dat felle kritiek op de islam contraproductief zou zijn voor de integratie van moslims. Cliteur voelde zich genoodzaakt de toon in zijn gesproken columns in Buitenhof te matigen. Na kritiek op deze stellingname besloot hij een week later zijn medewerking aan Buitenhof helemaal te stoppen, omdat hij zichzelf niet geloofwaardig genoeg meer vond.
Bron: wikipedia.
http://www.law.leidenuniv.nl/org/metajuridica/encyclopedieenfilosofierecht/encyclopedie/cliteurpb.jsp
http://www.vpro.nl/programma/buitenhof/dossiers/13997348/
http://www.libertarian.nl/NL/archives/000489.php
http://www.nieuws.leidenuniv.nl/index.php3?c=240
Lees hier de door Paul Cliteur op 13 september 2008 uitgesproken rede.
Klik hier voor de audio opname van de lezing van Paul Cliteur.
2007 Elsbeth Etty
Elsbeth Jane Etty (4 juli 1951) is een Nederlandse recensent, columniste en hoogleraar. Elsbeth Etty bezocht de lagere school in Leidschendam, bracht enige tijd door op een internaat in Velp en studeerde vervolgens Nederlandse taal- en letterkunde aan de Universiteit van Amsterdam. Ze was actief in de studentenbeweging en vanaf 1973 tot 1982 betrokken bij het communistische dagblad De Waarheid, in de laatste jaren als adjunct-hoofdredacteur. In een interview in 1986 omschreef ze het hoofdredacteur-schap als een “walgelijke functie”.[1] In een artikel in 1991 probeerde ze afstand te nemen van haar communistische verleden. In 1989/1990 werd Etty redacteur literatuur bij NRC Handelsblad. Ze promoveerde in 1996 cum laude aan de Universiteit Utrecht op een proefschrift over het leven van Henriette Roland Holst. De dissertatie verscheen tevens in boekvorm, werd bekroond met de Gouden Uil en de Busken Huetprijs en werd genomineerd voor de AKO Literatuurprijs.
Etty heeft zelf zitting gehad in diverse jury’s voor literaire prijzen, waaronder de P.C. Hooftprijs, de Gouden Uil en de AKO- en Librisprijzen. In september 2004 werd Etty benoemd tot bijzonder hoogleraar Literaire kritiek aan de Vrije Universiteit Amsterdam. De titel van haar inaugurale rede luidde Galopperend op jacht naar een idee: literaire kritiek als journalistiek genre. In 2008 ontving ze de Anne Vondelingprijs voor politieke journalistiek. Het juryrapport stelt dat “ze voor een waakzaam en goed geformuleerd geluid zorgt in het maatschappelijk debat”. Elsbeth Etty is de jongere zus van de voormalige PvdA-politicus Walter Etty. Ze hebben twee oudere zussen en een oudere broer. Etty trouwde in 1999 met Gijs Schreuders, die ze kende uit het milieu van De Waarheid en de CPN.
In 2007 werd zij door De Vrije Gedachte uitgenodigd de Anton Constandse lezing te houden. Lees hier de door Elsbet Etty uitgesproken rede.
bron: wikipedia
2006 Hans Jansen
Johannes J.G. (Hans) Jansen (Amsterdam, 1942) is een Nederlands arabist, islamoloog en columnist. Na het behalen van zijn propedeuse theologie aan de Universiteit van Amsterdam en zijn doctoraalexamen Arabisch aan de Universiteit Leiden werkte hij in Egypte. Hij werd vervolgens universitair docent in Leiden. In 2003 werd hij bijzonder hoogleraar voor het hedendaags islamitisch denken aan de Universiteit Utrecht.
In de media treedt hij vaak op in programma’s waar de islam ter sprake komt; hij is medewerker van het opinieweekblad Opinio. In het algemeen stelt hij zich geëngageerd, maar kritisch op ten aanzien van de Arabisch/islamitische wereld en heeft hij weinig op met volgens hem doorgeschoten cultuurrelativisme en (dus) met bijvoorbeeld theologe/historica Karen Armstrong, die door hem wordt aangemerkt als de moeder-overste van de islam-apologeten.
In 2006 werd hij door De Vrije Gedachte gevraagd de Anton Constandse lezing te houden. Lees hier de door Hans Jansen uitgesproken rede.
bron: wikipedia
2005 Maarten van Rossum
Maarten van Rossem (Zeist, 24 oktober 1943) is bijzonder hoogleraar geschiedenis. Hij is gespecialiseerd in de geschiedenis en politiek van de Verenigde Staten. Als Amerika-deskundige treedt hij regelmatig op in allerlei televisie-uitzendingen, onder andere tijdens de Golfoorlog van 1990-1991 en houdt regelmatig lezingen voor een algemeen publiek. Zijn boeken komen uit bij uitgeverij Nieuw Amsterdam (uitgeverij).
Van Rossem groeide op aan de Javastraat 12 te Wageningen. In die plaats behaalde hij het diploma Gymnasium beta. Vervolgens studeerde hij geschiedenis aan de Universiteit Utrecht, was daar vanaf 1971 wetenschappelijk medewerker en promoveerde in 1983 op het proefschrift Het radicale temperament. De dubbele politieke bekering van een generatie Amerikaanse intellectuelen (1934-1953). In 1997 werd hij in Utrecht bijzonder hoogleraar.Door het Historisch Nieuwsblad werd hij gekozen tot Historicus van het jaar 2003 omdat hij ‘Nederlanders met veel humor historisch verantwoord door dit nare oorlogsjaar heeft geloodst’.
Na zijn nuchtere commentaar op de aanslagen van 11 september 2001 werd hij aanvankelijk hevig bekritiseerd en vond men hem te relativerend. Later leek het tij te keren en werd Van Rossems nuchtere kijk op de wereld meer gewaardeerd. Frits Abrahams schreef bijvoorbeeld in zijn column voor het NRC: Kort na “11 september” werd hij tot mijn ontsteltenis afgedankt, men vond hem te relativerend, hoewel relativering juist in de periode daarna zo nodig was.” In 2006 was hij de presentator van de universiteitsquiz UQ2006 bij de VPRO.
In 2005 werd hj door De Vrije Gedachte gevraagd de Anton Constandse lezing te houden. Lees hier de transcriptie van de door hem uitgesproken rede.
bron: wikipedia
2004 Jan G.A. ten Bokkel
De Constandselezing werd in 2006 verzorgd door dr. Jan G.A. ten Bokkel, kleinzoon van een prominent vrijdenker en secretaris van De Dageraad. Hij hield een boeiende verhandeling over het ontstaan van deze vrijdenkersvereniging en de geschiedenis ervan tot 1900.
Zijn verhaal was een resumé van zijn proefschrift, Gidsen en Genieën, dat handelt over vrijdenkersvereniging De Dageraad vanaf de oprichting in 1856 tot aan het eind van de 19e eeuw. Centrale these in Ten Bokkel’s lezing was dat De Dageraad, zeker in de periode vlak na de oprichting, nauw verweven is geweest met de niet-religieuze en niet erkende vrijmetselaarsloge ‘Post Nubila Lux’. Een aantal leden afkomstig uit deze loge heeft De Dageraad opgericht. Dit is een aspect dat tot nu toe onderbelicht is geweest. De Dageraad is ook betrokken geweest bij het ontstaan van de socialistische beweging in Nederland. Ook de veranderingen in het vrije denken van de leden van De Dageraad kwamen aan bod. Het karakter van De Dageraad veranderde gaandeweg van aard, van deïstisch naar atheïstisch. De lezing was een boeiende speurtocht naar de wortels van het vrijdenken in Nederland.
Klik hier voor de integrale lezing van Jan G.A. ten Bokkel.
2003 Siebe Thissen
De Anton Constandse lezing van Siebe Thissen behandelde de soc iale beweging rond het Spinozisme. Helaas bestaat er geen uitgeschreven versie van deze lezing die evenmin werd opgenomen.
Zie ook:
http://www.despinoza.nl/spinoza/recensies/spinozas_famili.shtml
http://www.ravagedigitaal.org/archief2003/2003archief/0703ar10.htm
http://www.gebladerte.nl/20049g15.htm
http://www.010publishers.nl/downloads/2007 week 4.pdf
2002 Jaap van Heerden
Filosoof en psycholoog Jaap van Heerden is hoogleraar in de psychologie aan de Universiteit van Maastricht. Voor zijn boek Wees blij dat het leven geen zin heeft ontving hij in 1991 de Dr. Wijnaendts Francken-prijs.
Zie voorts:
http://boeklog.info/auteur/heerden.-jaap-van/
http://users.fmg.uva.nl/dborsboom/jaap.htm
http://vrs.zylon.net/~freethink/index.php?option=com_content&task=view&id=42&Itemid=35
http://www.maxpam.nl/2006/12/twaalf-columnisten/
In 2002 werd hij door De Vrije Gedachte gevraagd de Anton Constandse lezing te houden. Lees hier de door Jaap van Heerden uitgesproken rede.
