De Vrije Gedachte - Blog #religiekritiek

Vrijdenkersdag 2023

Thu, 11 May 2023 16:06:29 +0200

‘in niets neutraal’

De Vrijdenkersdag wordt jaarlijks georganiseerd door de atheïstisch-humanistische vrijdenkersvereniging De Vrije Gedachte. Vrijdenken is het toepassen van kritische rationaliteit op alles waar de vrijdenker haar of zijn blik maar op richt. Religie blijft een fascinerend onderwerp voor de vrijdenker. Vrijdenker Anton Constandse had als leus ‘in niets neutraal’: vrijdenkers kunnen overal hun kritische rationaliteit op los laten.

Vrijdenkersdag 2023 is lekker vrij! Op de Vrijdenkersdag 2023 zullen een Nederlands oudhistoricus en twee filosofen hun licht van de rede laten schijnen:

Schrijver en Nederlands oudhistoricus Anton van Hooff bespreekt zijn laatst verschenen boek 'Je hebt gewonnen, Galileeër', Denken versus geloven in de oudheid. In ‘Je hebt gewonnen, Galileeër’ beschrijft de befaamde oudhistoricus Anton van Hooff het debat tussen prominente theologen en heidense intellectuelen in de tweede, derde en vierde eeuw.

Schrijver Petra Madelon de Graaf studeerde filosofie aan de Universiteit Utrecht. In haar roman Deere (2023) blikt zij terug op haar jeugd in het religieus bekrompen Spakenburg. Voorzitter Stanley Bakker, die ook in Spakenburg opgroeide zal haar interviewen over geloof en ongeloof.

Filosoof Floris van den Berg raakt maar niet uitgeschreven over het thema woke. Onlangs verscheen zijn tweede boek over dit onderwerp: Het spook van woke. Hij zal uitleggen waarom hij zich er zo over opwindt en waarom het onderwerp relevant is voor vrijdenkers. Floris zal de middag op theatrale wijze afsluiten.

In de pauze en tijdens de aansluitende borrel is er gelegenheid om vrij met elkaar en met de sprekers van gedachten te wisselen.

Meer zien en horen over vrijdenken? Elke vrijdag verschijnt er een nieuwe podcast De Vrije Gedachte waarvoor Bart Collard en Floris van den Berg een gast uitnodigen een vrijdenkersthema toe te lichten. Abonneer je via YouTube of Spotify – vergeet niet ook te liken ;-) Constructieve comments zijn welkom!

Wie lid wordt van vrijdenkersvereniging De Vrije Gedachte steunt niet alleen het bekritiseren van alles waarop rationele kritiek mogelijk is in het streven naar vrijheid en rationaliteit, maar ontvangt ook het prachtig geïllustreerde maandblad De Vrijdenker met daarin glasheldere analyse van irrationele claims.

Wil je actief worden bij De Vrije Gedachte om de vereniging meer slagkracht te geven – zoals door meer zichtbaarheid op sociale media – stuur dan een mail naar info@devrijegedachte.nl, of spreek voorzitter Stanley Bakker aan tijdens de Vrijdenkersdag! Vrijheid is kwetsbaar. Vrijdenken is noodzaak.

Toegang: Ticket aanvragen is vereist

Leden: Gratis Ticket

Niet leden: 15 euro

Programma:

12:15 uur Inloop

13:00 uur Opening voorzitter DVG (Stanley Bakker)

13:10 uur Anton van Hooff presenteert zijn boek Je hebt gewonnen, Galileeër

13:50 uur Vragen uit het publiek

14:00 uur Stanley Bakker interviewt Petra Madelon de Graaf

14:45 uur Vragen uit het publiek

15:00 uur Pauze

15:30 uur Floris van den Berg presenteert zijn boek Het spook van woke

16:00 uur Vragen uit het publiek

16:15 uur Zalvende afsluiting door Floris van den Berg

16:30 uur Borrel

17:30 uur Einde

Bestel nu uw Ticket

Religies en rituelen

Sat, 06 May 2023 14:15:34 +0200

Voorzitter Stanley Bakker denkt kritisch over religieuze rituelen

Religies en rituelen

door Stanley Bakker

De mens is een groepsdier en heeft rituelen nodig die zorgen voor een stuk binding met de groep en onderlinge erkenning binnen de groep. De mens kan zich bij verschillende groepen vrijwillig aansluiten. Er zijn echter ook groepen waar je zonder keuze in terechtkomt zoals bv. de cultuur waarin je opgroeit. Deze cultuur zorgt ervoor dat je bekend raakt met de rituelen die daarin een rol spelen. Naast de cultuur vormen religies ook groepen en deze hebben rituelen waarmee men kan laten zien dat men bij die religieuze groep hoort.

Als Vrije Gedachte kijken we kritisch naar rituelen die het individu kunnen beschadigen. Rituelen die geen schade toebrengen aan het individu op lichamelijk of op psychisch gebied vinden we prima. Als Vrije Gedachte richten we ons op de lichamelijke integriteit en de vrijheid van het individu.

Wat is een ritueel?

Een ritueel is veelal ontstaan uit een soort ceremonie die een grote symbolische waarde had binnen een groep mensen. De nadruk bij een dergelijke ceremonie lag voornamelijk op de vorm waarin deze plaatsvond, dat wil zeggen dat de handeling(en) om een exacte uitvoering vroegen. De uitvoering van een ceremonie met bijbehorende handelingen gaf de mensen een gevoel van een hoger doel te dienen. De personen die de ceremonie uitvoerden konden genieten van respect en daarmee verkregen ze een bepaalde machtspositie in de groep. Om de belangrijkheid en status van het ritueel in stand te houden was en is het belangrijk om hierin consequent te zijn en deze op gezette momenten en tijden te herhalen.

Soorten rituelen

In de loop van de tijd hebben de mensen, die in groepsverband leefden, voor vele zaken rituelen in het leven geroepen. Bijvoorbeeld vruchtbaarheids- en huwelijksrituelen om de groei van de groep in stand te houden. Veelal betrof het zaken welke de groepscohesie bevorderden en de in-group- en out-group-regels duidelijk maakten. Men kan daarbij denken aan inwijdingsrituelen waaruit bleek dat men de groep accepteerde en trouw aan de groep zou blijven. Soortgelijk gedrag is duidelijk terug te zien in het groepsgedrag van andere primaten. Niet trouw zijn aan de groep was een gevaar en daarmee ontstonden ook afvalligheidsrituelen zoals verstoting uit de groep en in het slechtste geval volgde de dood. Dit alles om de groepscohesie in stand te houden. Vele religies gaan nog steeds op dezelfde wijze om met afvalligheid.

De dood van groepsleden bracht weer allerlei afscheidsrituelen met zich mee. Binnen vele culturen zijn er ook vele verschillende wijzen waarop men omgaat met de dood. Binnen de Joodse gemeenschap mag men bijvoorbeeld niet gecremeerd worden.

Naast de rituelen welke vanuit de groep zijn ontstaan zijn er ook rituelen ontstaan op basis van angst voor onverklaarbare (op dat moment) fenomenen zoals ziektes, rampspoed en oorlogen met andere groepen. De behoefte van de mens om toch controle te hebben over deze onverklaarbare zaken gaf natuurlijk aanleiding om deze middels een ritueel onder controle te krijgen of in ieder geval te kunnen beïnvloeden. Offerrituelen zijn een mooi voorbeeld van pogingen om rampspoed te voorkomen evenals genezingsrituelen voor ziektes.

Waarvoor dienen rituelen?

● Bezweren van gevaar en rampspoed

● Gezamenlijke geloofsovertuiging kweken (religie)

● Een vertrouwenwekkend gevoel van saamhorigheid creëren (cultuur)

Een veelheid aan rituelen kan de mensen echter ook afstoten en van elkaar vervreemden, vooral als gewaardeerde rituelen van de ene cultuur/religie in de ogen van de andere cultuur/religie bizar zijn.

Rituelen bieden veel goede dingen voor groepen. Er zijn echter ook rituelen die niet zo productief zijn en individuen beschadigen. Ik zal hier een aantal noemen.

Contraproductieve culturele en religieuze rituelen

Koppensnellen

Behoort tot de oudste rituelen van de mens. Volgens veel verhalen uit de oude culturen zou het hoofd van een persoon/tegenstander diens ziel of levenskracht bevatten. Het afgesneden hoofd werd gebruikt om te proberen de levenskracht, welke er nog in zou zitten, over te nemen dan wel te gebruiken. Ook gebruikte men het koppensnellen van vijanden als ritueel in de naamgeving van pasgeboren baby’s. Voordat de persoon werd onthoofd, vroeg men hem om zijn naam en werd deze naam aan de pasgeborene gegeven. Helaas begreep men elkaar niet altijd vanwege taalproblemen en riepen slachtoffers, die op het punt stonden om onthoofd te worden, niet hun naam maar gaven kreten als: Moeder help of help ik ga sterven. Deze kreten werden vervolgens overgenomen als naam van het kind. Helaas steekt dit bizarre ritueel tegenwoordig nog weleens de kop op!

Het inbinden van babyhoofdjes

Dit deed men al bij baby’s van 5 dagen oud omdat op dat moment de schedeldelen dan nog niet aan elkaar zijn vastgegroeid. Mensen uit de hogere klassen wilden een lang hoofd hebben dat schuin naar achteren doorliep. Na een jaar inbinden van het hoofd met plankjes waren de schedeldelen vergroeid en had het kind een lang punthoofd. De gewone Mayas hadden alleen een plat achterhoofd. Om een plat achterhoofd te krijgen werd de baby op een plank vastgebonden. Het gezegde ergens een punthoofd van krijgen komt niet van het Maya ritueel, wat sommige mensen weleens denken, maar is veel recenter ontstaan door bij zware bevallingen het kind er via het hoofd uit te trekken.

Mensenoffers

Mayas brachten ook vele mensen om het leven door hun hart eruit te snijden en hun bloed te laten vloeien. Dit om ervoor te zorgen dat daarmee de zon de volgende dag weer op zou komen.

Lotusvoetjes

Het inbinden van de voeten van vrouwen is in China ontstaan zo rond het jaar 1000. Allereerst werd dit ritueel alleen binnen de keizerlijke kringen uitgevoerd. Later verspreidde dit ritueel zich over de rest van het keizerrijk. Ingebonden voetjes werden zelfs een voorwaarde voor meisjes om in het huwelijk te kunnen treden. Zonder lotusvoetjes geen man.

De Mantsjoes kwamen in 1644 aan de macht en vonden het inbinden van voetjes walgelijk en zij waren de eersten die een verbod daarop uitvaardigden. Dit verbod werd helaas 4 jaar later weer ingetrokken omdat het totaal nutteloos bleek te zijn. In 1902 kwam er wederom een verbod, het verbod moest vrouwen onafhankelijker maken, ook dit verbod werd later weer ingetrokken. Pas in 1912 na de val van Quing dynastie werd een derde maal een verbod ingevoerd. Het inbinden van voetjes werd toen nog enkele tientallen jaren op illegale wijze gedaan.

Nekringen

Een ritueel en traditie was in enkele Afrikaanse en Aziatische culturen het dragen van nekringen. Bij het dragen van deze ringen lijkt het alsof de nek uitgerekt wordt. Dit is echter een misverstand, niet de nek wordt langer, maar de schouders worden naar beneden gedrukt. Het dragen van nekringen wordt tegenwoordig door enkele vrouwen gedaan, dit dient alleen nog voor het toerisme en de vrouwen krijgen er zelfs voor betaald.

Kindhuwelijken

Helaas gebeurt het uithuwelijken van meisjes en vrouwen nog regelmatig in verschillende landen. Culturele en religieuze rituelen lopen hierbij door elkaar. Wel is het zo dat vele religies het uithuwelijken stimuleren en met name huwelijken binnen hun eigen geloofsgemeenschap.

Vrouwenbesnijdenissen

Een verminking van het vrouwelijke geslachtsdeel. Deze vindt plaats in verschillende gradaties, van een klein sneetje in de clitoris tot het volledig verwijderen van het uitwendige vrouwelijke geslachtsdeel. Bij de meest extreme vorm wordt ook de vagina nog eens dichtgenaaid. De wreedheid hiervan bezorgt veel vrouwen naast lichamelijke problemen ook enorme psychische problemen. Gelukkig zijn velen van mening dat dit bizarre en achterlijke ritueel verbannen en verboden moet worden.

Jongensbesnijdenissen

Helaas is de verontwaardiging bij het besnijden van jongens stukken minder dan die is bij vrouwenbesnijdenissen. Vreemd, want ook bij deze ingreep worden de genitaliën van jongens verminkt. Binnen de Joodse gemeenschap vindt deze mutilatie al plaats op het moment dat de baby slechts 8 dagen oud is. Ook in Amerika vindt deze afschuwelijke mutilatie plaats bij pasgeborenen, voorheen religieus gemotiveerd maar tegenwoordig hanteert men meer het hygiëne-argument als motivatie. Van vrijwilligheid van het individu is hier natuurlijk geen enkele sprake! De ingreep vindt ook veelal plaats door de baby goed vast te houden dan wel vast te binden in een special kuipje waarbij de voeten gespreid worden en vastgemaakt kunnen worden met klittenband. Helaas kan men zich nog steeds beroepen op godsdienstvrijheid om dit compleet achterlijk ritueel in stand te houden. Daarmee legitimeert men de daders om het verminken van jongens voort te blijven zetten.

Dopen

De doop is een ritueel dat vaak vrij onschuldig lijkt te zijn: een beetje water op het voorhoofdje. Echter sommige orthodoxe stromingen geven zo hun eigen invulling aan de doop van een baby. Daarbij wordt de baby ruw en langdurig ondergedompeld in een bassin met water. Als ongelovige buitenstaander schrik je je natuurlijk wezenloos als een priester zo met een kind omgaat. Het bijzondere in dit geval is dat veelal de maatschappelijke verontwaardiging bij een dergelijke ruwe doop groter is dan als bij een baby zijn voorhuid eraf gesneden wordt.

Duiveluitdrijving

Met bezweringen zou men de personen die bezeten zijn door de duivel kunnen helpen. Soms gaat zo een uitdrijving gepaard met het nodige geweld en overleeft de duivel het ritueel niet maar helaas de persoon zelf ook niet. Tegenwoordig meent men ook dat naast de duivel ook homoseksualiteit verdreven kan worden, alleen noemt men het dan genezen. Gelukkig worden deze praktijken verboden.

Rituele slacht

Het offeren van dieren is een oud religieus gebruik waar men nog steeds geen afscheid van kan nemen. Het is bekend dat de dieren bij deze vorm van slacht (doorsnijden van de keel) vaak nog minutenlang lijden alvorens de dood intreedt. Het uitermate wrede ritueel kan nog steeds blijven bestaan omdat men zich beroept op godsdienstvrijheid. Hier worden dus weer de daders gelegitimeerd in het uitvoeren van wrede praktijken en worden de slachtoffers buiten beschouwing gelaten.

Uithuwelijken

Zoals bij de kindhuwelijken is hier sprake van een verplichte partnerkeuze binnen de eigen geloofsgemeenschap, veelal gearrangeerd door de ouders van het kind. Een eeuwenoud(e) ritueel/traditie, ook gevolgd door veel koninklijke families om hun machtspositie te versterken of in stand te houden. De huwelijken voltrokken zich veelal binnen de families met alle kwalijke inteeltgevolgen van dien. De Habsburgers zijn daar een voorbeeld van; deze familie stond bekend om de typische Habsburgse kaak.

De striktheid van het uithuwelijken en de bepaling van met wie verschillen per religie en de specifieke stroming binnen die religie. Sommige religies geven hun kinderen een bepaalde mate van vrijheid in het kiezen van een partner, alleen dan moet men wel een partner kiezen uit dezelfde groep! Een schijnvrijheid dus. Het uithuwelijken is nog steeds een groot probleem, met name als het gaat om huwelijken tussen neef en nicht die veelal resulteren in inteeltproblemen. In Nederland zijn er nog steeds enkele strenggelovige dorpen waar de huwelijkspartners nauwe familiebanden hebben. Deze dorpen kennen om die reden dan ook hun eigen specifieke inteeltziektes.

Rituelen toestaan?

Welke argumenten gebruikt men tegenwoordig nog om deze wrede rituelen toe te staan?

● Godsdienstvrijheid (of beter gezegd: vrijheid van indoctrinatie)

● Er zijn relatief weinig slachtoffers (soms gaat het weleens mis)

● Het hoort er nou eenmaal bij als je ouders gelovig zijn

● Waarom zouden wij ons druk maken om rituelen van anderen? Laat ze toch!

● Gewoon wachten totdat de groep zelf afscheid neemt van het ritueel

● Kritisch zijn ten opzichte van rituelen van anderen is respectloos

Rituelen verbieden?

Welke argumenten gebruikt men tegenwoordig om tegen dit soort wrede rituelen te zijn?

● Ze vinden onvrijwillig plaats

● Minderjarigen moet men beschermen voor lichamelijk en psychisch geweld

● Alleen onder dwang kunnen deze rituelen nog plaatsvinden

● Ze beperken de vrijheid van het individu

● Ze tasten de lichamelijke integriteit aan

● Strijdigheid met de eigen religie van degene die bezwaar maakt.

Polderen in humanismeland Nederland. Vrolijke memoires van homohumanist Rob Tielman | Floris van den Berg

Sat, 08 Aug 2020 14:12:05 +0200

Vanuit een humanistisch zelfbeschikkingsdenken zijn kinderen niet het bezit van hun ouders, maar moeten zij zodanig begeleid worden dat zij in toenemende mate in staat zijn zelf zin en vorm te geven aan hun bestaan. (p. 161.)

Homohumanist, zo karakteriseert Rob Tielman (1946) zich- zelf in zijn memoires Humanisme als zelfbeschikking (2016). Ik kende term niet en een Google zoekopdracht leerde waarom: Tielman heeft de term zelf bedacht. Het is een heldere karakterisering als combinatie van homoseksueel en humanist. Niet alle humanisten zijn homoseksueel, maar doordat humanisten het recht op zelfbeschikking centraal hebben staan, zijn humanisten per definitie voor de emancipatie van homoseksuelen. Homoseksuelen hoeven niet per se humanist te zijn, maar het is wel een heel voor de hand liggende combinatie. Tielman is humanist en zet zich in het bijzonder in voor de emancipatie van homoseksuelen. Tielman definieert emancipatie als ‘het toenemend vermogen zelf vorm te geven aan het eigen bestaan.’ (p. 155) ‘Emancipatie moet volgens Tielman leiden tot ‘de ongelijkvormigheid in gelijkwaardigheid.’ (p. 181)

Tielman studeerde in de jaren zestig sociologie in Nijmegen. Studenten waren daar verplicht lid te worden van het studentencorps. Het is katholieken niet vreemd om mensen verplicht lid te maken van hun autoritaire club. Tielman verhaalt hoe bij de vereniging ouderejaars aan het ‘Dachautje’ aan het spelen waren met eerstejaars. Hij weigerde mee te doen en heeft met veel stampij zich onttrokken aan het lidmaatschap. Een volgend struikelblok tijdens zijn studie was het tentamen ethiek dat nodig was om het kandidaats te halen. Het was niet de bedoeling om eigen opvattingen uiteen te zetten, maar om de (neo)thomistische katholieke leer op te lepelen. Bij het hertentamen is dat dan ook wat Tielman deed: ‘Maar ik had wel voorgoed mijn bekomst van bijzonder onderwijs.’ (p. 38)

Nederland anno nu is Utopia, een land waar een in historisch en geografisch perspectief ongekende mate van zelfbeschikking van individuen is en ook nog een ongekende mate van welvaart voor iedereen. We zijn geneigd dit voor lief te nemen, maar deze utopie is niet vanzelf ontstaan. Er is hard gewerkt om de vrijheid van individuen om zelf hun leven vorm en zin te geven, te realiseren. Tielman is een van de mensen die een leven lang hebben gewerkt aan de verwezenlijking van een samenleving waarin ruimte is voor vrijheid en waar solidariteit is doordat er een sociaal vangnet is voor iedereen. Natuurlijk, er zijn verbeterpunten en het

kan en moet ook beter, maar er is ontegenzeggelijk sprake van morele vooruitgang in Nederland sinds WO2. Die morele vooruitgang kan gemeten worden aan het opheffen van paternalistische tradities en regels die de vrijheid van veel individuen beknotten. De verwezenlijking van vrijheid is handwerk. Het jaar 2001 is een mijlpaal, niet alleen voor Nederland, maar wereldwijd. Het is het jaar van de legalisering van het homohuwelijk. Voor het eerst in de geschiedenis van de mensheid!

Tielman is een doener, een bestuurder in hart en nieren. Aan mooie idealen zonder concretisering heb je niks. Tielman vond inspiratie bij Jaap van Praag, grondlegger van het georganiseerde humanisme in Nederland én internationaal, en bij Benno Premsela, pleitbezorger voor de emancipatie en gelijkberechtiging van homoseksuelen. Tielman is een vrijdenker; hij laat zich niet knechten of in een hokje duwen. ‘Kinderen kiezen hun ouders niet en mensen kiezen hun afstamming niet. [...] Zo heb ik mij nooit Joods gevoeld al zouden rechtzinnige Joden kunnen vinden, dat ik dat wel ben. Ik laat mij niet in een hokje stoppen en zeker niet door godsdienstige drammers.’ (p. 21) Leuk om op te merken dat Tielman hier Joden die hun kinderen in een Joods hokje duwen karakteriseert als ‘godsdienstige drammers’. Geheel terecht.

Alleen als Tielman er zelf bewust voor gekozen heeft, labelt hij zichzelf. Door de decennia heen is Tielman trouw gebleven aan zijn idealen, van humanisme, van homo-emancipatie en van sociaaldemocratie. Dat laatste komt tot uiting in zijn lange actieve lidmaatschap van de PvdA. Conform het humanistisch ideaalbeeld van kritische zelfreflectie en zelf- ontplooiing, leeft Tielman zijn leven heel bewust en op grond van weloverwogen keuzes. Zo is hij geheelonthouder uit gezondheidsoverwegingen en gebruikte hij nooit drugs, omdat hij bang was dat hij mogelijk iets stoms zou doen onder invloed. Tielman voerde in dat bij vergaderingen roken werd afgeschaft op basis van het schadenbeginsel. Het slothoofdstuk van de memoires gaat over het huis in Friesland waar Tielman met zijn partner is gaan wonen na hun beider pensionering. Tielman laat zien dat het goed mogelijk is om bewust te leven en te reflecteren over de keuzes die je maakt.

Ik hoorde over Tielman rond 2005 toen ik in Amerika Research Fellow was bij het Center for Inquiry Transnational bij filosoof Paul Kurtz. Daar kwam ik erachter dat Tielman samen met Kurtz voorzitter was geweest van de internationale humanistische beweging, de IHEU (International Humanist and Ethical Union). Ik studeerde bij Kurtz, omdat ik via Paul Cliteur op het spoor van het seculier humanisme van Kurtz was gezet. Kurtz is een vriend geworden, die in 2012 op 86 jarige leeftijd overleed. Maar in de jaren voor zijn dood heeft Kurtz mij gestimuleerd om een Nederlands-Belgische tak van zijn Center for Inquiry op te zetten. Ik heb toen voor het eerst contact opgenomen met Tielman met het verzoek om hij voorzitter wilde worden. Helaas is het Center for Inquiry Low Countries alweer ter ziele, maar in de paar jaar dat het heeft bestaan zijn er mooie activiteiten geweest, zoals de Atheïsme-campagne (2009) met het atheiïsme-billboard langs de A4 bij Schiphol, en het instellen van de jaarlijkse Atheïsmedag.

Het hoofdwerk van Tielman is zijn sociologische dissertatie Homoseksualiteit in Nederland: studie van een emancipatiebeweging (1982). Hij schreef veel essays en columns, deze waren opgenomen in verschillende tijdschriften en daarom moeilijk toegankelijk. Samen met Bert Gasenbeek, historicus en directeur van het Jaap van Praag-Instituut, heb ik een bundel met een selectie van de geschriften van Tielman samengesteld, Rob Tielman: een begeesterd humanist (2010), zodat Tielmans geschriften en daarmee zijn ideeën voor een breder publiek toegankelijker werden. Thans houdt Tielman een blog bij: http://robtielmanblogt.blogspot.nl.

De memoires van Tielman met als titel Humanisme als zelfbeschikking. Levensherinneringen van een homohumanist (2016) hebben mij zeer geraakt en zijn een bron van inspiratie. Deze memoires zijn om verschil- lende redenen interessant. Ten eerste wordt er een cultuurhistorisch beeld geschetst van de wederopbouw en de maakbare sociaal-democratische samenleving van de tweede helft van de twintigste eeuw. Al die verworvenheden (zoals het homohuwelijk) zijn niet uit de lucht komen vallen. Er is hard voor gewerkt. Tielman heeft zich als bestuurder ingezet om de samenleving en het rechtssysteem rechtvaardiger te maken. Ten tweede zijn de memoires ook een levensverhaal, over hoe Rob zichzelf vormt in relatie tot anderen. Tielman is openhartig over zijn leven, inclusief zijn uit de kast komen en zijn zoektocht naar seksuele ontplooiing. Tielman is al decennia samen met zijn levenspartner Herman Bek, met wie hij een open relatie heeft. En ook daar is Tielman open over. Ten derde is het boek een geschiedenis van (een deel van) de homo-emancipatie in Nederland. Ten vierde geeft het boek inzicht in het georganiseerde humanisme en het belang daarvan, zoals de oprichting van de Universiteit voor Humanistiek en de humanistische raadspersonen in ziekenhuizen en gevangenissen. Ten vijfde laat het boek het belang zien van geduldig polderen en doorzetten om via de politiek gewenste humanistische veranderingen door te voeren. En tot slot leest het boek plezierig en is het geïllustreerd met kleurrijke zwart-witfoto’s.

Tielman maakt duidelijk wat het verschil is tussen de vrijdenkers en de humanisten. Vrijdenkersvereniging De Vrije Gedachte is opgericht in 1856, het Humanistisch Verbond in 1946. De vrijdenkers, die zich thans afficheren als atheïstische-humanisten, richten zich vooral op theorie, op het kritiek leveren op religie en ongerechtvaardigde machtsclaims. Ni dieu, ni maître is de lijfspreuk van de vrijdenkers. Het georganiseerde humanisme had een fundamenteel andere insteek. De humanisten wilden de belangen behartigen van buitenkerkelijke mensen, die in de religieus verzuilde samenleving achtergesteld werden. Van Praag erkende de maat- schappelijke en sociaal-emotionele rol van religie en wilde hiervoor een seculier alternatief stellen. Tielman stelt: ‘Voor het humanisme is het niet van belang of goden bestaan.’ (p. 10) Humanisme is handen uit de mouwen, concreet aan de slag. Het Humanistisch Verbond maakte gebruik van de structuur van de verzuilde samenleving. Onder het mom van gelijke monniken, gelijke kappen lukte het de humanisten om maatschappelijk en juridische gelijkberechtiging te krijgen. Een voorbeeld hiervan, waar Tielman een belangrijke rol heeft gespeeld, is de grondwetswijziging van 1982 waarin naast de vrijheid van religie het woord ‘levensovertuiging’ werd toegevoegd in Artikel 1: ‘Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.’

De strategie die Tielman kenmerkt is polderen. Dat wil zeggen: deelnemen aan de sociaalliberale democratie en via instituties en politiek proberen zoveel mogelijk van de humanistische agenda stapje voor stapje te verwezenlijken.

Een zwakte van de vrijdenkers is dat ze weinig concrete activiteiten ontplooien, in ieder geval na de Tweede Wereld- oorlog. Het enige dat zij doen is lezingen en symposia organiseren. De pogingen om artikel 23 (bijzonder onderwijs) uit de grondwet te krijgen en een verbod op niet-therapeutische jongensbesnijdenis zijn tot op heden op niets uitgelopen. De maatschappelijke zichtbaarheid van De Vrije Gedachte is klein. Wellicht voelen mensen niet zo de noodzaak om lid te worden van een organisatie die atheïsme en religiekritiek promoot en een voorstander is van de vrijheid van expressie, omdat de invloed van religie op de samenleving en op de levens van de meeste mensen klein is en er een grote vrijheid van expressie is. Waarom dan lid worden? Tielman is al decennia lid van De Vrije Gedachte. Hij is er passief lid van, zoals ik passief lid ben van het Humanistisch Verbond. Doordat het humanisme, zoals vormgegeven door Jaap van Praag, pragmatisch is en zich qua organisatie op dezelfde voet plaatst als georganiseerde religie, raakt het atheïstisch karakter van het humanisme wel eens op de achtergrond. Soms zelfs zozeer, dat er meer waardering en aandacht is voor religie dan voor vrijdenken en atheïsme, zoals is gebeurd met de Universiteit voor Humanistiek die de afgelopen decennia in verontrustende mate is losgezongen van de rede en waar religie in postmoderne outfit als een paard van Troje is binnengehaald. Dat is een gevaar van een humanisme dat niet expliciet atheïstisch is. In België is dit probleem er niet. Er is daar één vereniging, de Humanistisch Vrijzinnige Vereniging, die zowel de vrijden- kers als de humanisten omvat.

Als socioloog focuste Tielman zich op homoseksualiteit en de sociale en juridische acceptatie daarvan. Tielman is een pionier van de zogenaamde homostudies. Hij was bij zijn benoeming in 1987 een van de eerste hoogleraren in Neder- land (aan de Universiteit Utrecht) die openlijk homoseksueel was. Van groot belang zijn de uitgaven van het Pink Book waarin per land wordt gemeld hoe het staat met de rechten van homoseksuelen in dat land. In 1987 schreef de ambassade van Congo als antwoord op de vraag naar homoseksualiteit in Congo: ‘The practice of homosexuality does not exist in Congo.’ Een dergelijk reactie toont aan dat er nog een lange weg te gaan is. Toen ik enkele jaren geleden in Moskou een zomercursus humanisme gaf, bleek dat de acceptatie van homoseksualiteit daar een taboeonderwerp was, zelfs onder humanisten! Tielman benadrukt dat niet homoseksualiteit het probleem is, maar de maatschappelijke veroordeling daarvan. (p. 74) Het is treurig om te zien dat er, zelfs in Nederland, met name in religieuze kringen, nog steeds bekrompen en achter- haalde ideeën over homoseksualiteit zijn. Tielman besteedt in zijn memoires aandacht aan de misvattingen over homo- seksualiteit. Hij maakt een treffende observatie: ‘homoseksualiteit is geen keuze. Geloven is dat wel.’ (p. 82) ‘Hoe liefdeloos is een godsdienst als je de liefde zelf verbiedt? (p. 82)

Tielman is een atheïst en komt daar ook voor uit. Hij uit zijn religiekritiek echter meestal indirect. Door zich in te zetten voor het recht op zelfbeschikking en voor homo- emancipatie gaat hij lijnrecht in tegen waar een grote meerderheid van gelovigen wereldwijd voor staat, namelijk de paternalistische inmenging in het persoonlijk leven van individuen die volgens een bepaald religieus stramien moet verlopen en waar homoseksualiteit anathema is. Dat Neder- land het eerste land ter wereld was waar in 2001 het huwelijk werd opengesteld voor personen van gelijk geslacht is een enorme overwinning op de maatschappelijke invloed van religie. In veel (islamitische) landen is homoseksualiteit strafbaar, in Iran zelfs met de doodstraf. Je inzetten voor het zelfbeschikkingsrecht is altijd religiekritiek. Zo schrijft Tiel- man: ‘Wereldwijd zijn de belangrijkste tegenspelers [van homo-emancipatie] dogmatische (katholieke, islamitische en orthodoxe) groepen die niets moeten hebben van het mensen- recht op zelfbeschikking.’ (p. 90) En: ‘Met name het anti- condoom-beleid van het Vaticaan heeft vele miljoenen vermijdbare aidsdoden ten gevolge gehad.’ (p. 97) Dit is stevige religiekritiek. De paus is daarmee schuldig aan de dood van miljoenen mensen! Onbegrijpelijk dat er nog steeds zoveel respect is voor de paus, ook van de kant van ongelovigen.

Humanisme en vrijdenken zijn – idealiter – twee kanten van dezelfde medaille. Tielman en Kurtz zijn twee personen bij wie beide kanten goed zichtbaar zijn. Bij Kurtz is de vrijdenkerskant wat geprononceerder doordat hij expliciet religiekritiek levert, zoals zijn boek The Transcendental Temptation, waarin hij betoogt dat het enige onderscheid tussen geloof en bijgeloof de mate is, waarin het geïnstitutionaliseerd is. Religie is geïnstitutionaliseerd bijgeloof.

Tielman hecht veel waarde aan het recht op zelfbeschikking van het individu. Dat is de kern van het humanisme. Die zelfbeschikking komt niet als een deus ex machina, daar moet voor gewerkt worden: ‘Wie het zelfbeschikkingsrecht van mensen nastreeft, is vaak geneigd te denken dat vrijheid betekent dat je je niet organiseert. Maar het gevaar is dat de tegenstanders van vrijheid zich beter organiseren, waardoor die vrijheid voortdurend bedreigd wordt, mede door de onverschilligheid van de voorstanders. Vrijheid is niet de afwezigheid van zelforganisatie, maar juist de zodanige aanwezigheid daarvan dat zelfbeschikking gewaarborgd wordt.’ (p. 132). Dat is de reden dat Tielman zich inzet voor organisaties die streven naar concrete en vooral ook haalbare doelen.

De filosofie van Tielman zou geduid kunnen worden door twee pilaren. Ten eerste het individualisme in de zin van het recht op zelfbeschikking zoals geformuleerd door John Stuart Mill in zijn boek On Liberty uit 1859. Ten tweede het sleutelen aan stapsgewijze verbetering (piecemeal social engineering) richting humanistische waarden, zoals betoogd werd door Karl Popper in diens boek The Open Society and Its Enemies (1945).

Dat wij in Nederland een grote mate van zelfbeschikking hebben, is een groot goed. Homohumanist Tielman heeft daar een belangrijke bijdrage aan geleverd. Na het lezen van dit boek ben ik mij nog meer bewust van het handwerk dat vrijheid vereist. En ik voel dankbaarheid. Want ook ik pluk de vruchten van de mogelijkheid tot zelfbeschikking.

een artikel uit De Vrijdenker 2017-01

Gelovigen zijn niet gek, maar atheïsme is redelijker | Leon Korteweg

Tue, 25 Dec 2018 21:58:41 +0100

Beste Rik Peels, Je stuk ' Waarom je niets opschiet met de vraag: Ben je gek als je in God gelooft?' is interessant en een repliek waard. Aangezien het stuk geadresseerd is aan een ‘jij’, ga ik ervan uit dat ik je mag tutoyeren. Voorts zal ik in mijn stuk rekening houden met het bestaan van één of meerdere goden; als atheïsme onjuist is, wil dat immers niet zeggen dat monotheïsme by default juist is.

Om te beginnen ben ik het volkomen met je eens dat niet alle gelovigen, noch alle ongelovigen 'gek' zijn, dat wil zeggen, over de gehele linie. Wat natuurlijk wel zo is, is dat iedereen zich wel eens ergens in vergist, iets mis heeft, iets fout denkt, ergens naast zit, omdat je niet beter weet. Dat is niks om je voor te schamen, dat overkomt de besten; de mens is nu eenmaal een feilbaar wezen. Volgens atheïsten is het bestaan van God(en) zo'n misvatting(en daarom een zeer geschikte titel van Dawkins' beroemde boek).

Geloven in die misvatting op zich maakt een mens nog niet meteen krankzinnig of gevaarlijk, net zomin als geloven dat 'de Maan is gemaakt van groene kaas' geen ramp is; dat heeft geen enkel praktisch gevolg – positief dan wel negatief – in ons dagelijks leven. Ook zijn er veel religieuze opvattingen die wel praktische gevolgen hebben, maar die niet echt schadelijk zijn. Gelovigen die bijvoorbeeld bidden voor hun eten, verspillen hooguit tijd; daar ga ik niet moeilijk over doen.

Maar we zouden er goed aan doen om te ontdekken welke van onze opvattingen onjuist zijn voor het geval dat een vergissing wél praktisch negatieve gevolgen heeft in ons dagelijks leven. Je zou toch niet willen dat iemand door onjuiste informatie fysiek, mentaal of economisch geschaad wordt? Dat is wat vrijdenkers, skeptici en humanisten zoals mij drijft om actief te bestuderen hoe de wereld echt in elkaar zit, om dubieuze beweringen kritisch te onderzoeken en in discussie te gaan met degenen die de dubieuze beweringen aanhangen en vooral als ze ernaar handelen in de praktijk. Aangezien religies een overvloed aan dubieuze beweringen doen, met tal van aantoonbaar negatieve praktijken als gevolg, is het volkomen logisch om het bestaan van goden – dat centraal staat in de meeste religies – zo rigoureus te betwijfelen en indien nodig verwerpen.

Het zal je zijn opgevallen dat ik mij hierboven 'vrijdenker, skepticus en humanist' heb genoemd en niet 'atheïst'; dat laatste label is voor mij veel minder belangrijk en is slechts mijn conclusie naar aanleiding van één vraag. De andere drie zeggen veel meer over mijn algemene houding ten aanzien van allerlei dubieuze beweringen zoals ik in de vorige paragraaf heb uitgelegd. Maar als we het specifiek over het goddelijke hebben, noem ik mijzelf agnostisch atheïst. Dat wil zeggen: als we de gangbare theïstische definitie van 'God' volgen (de schepper van de wereld, die overal perfect in is, interageert met mensen en bepaalde handelingen van hen verlangt), dan weet ik niet (zeker) of die wel of niet bestaat (agnosticisme), maar ik ben er niet van overtuigd (atheïsme).

Overigens, met betrekking tot de jongeaardecreationistische Bijbelse god zou ik een ‘gnostisch atheïst’ genoemd kunnen worden, omdat we wetenschappelijk kunnen aantonen dat de Aarde niet circa 6000 jaar in 6 dagen van 24 uur is geschapen en alle diersoorten niet in hun huidige vorm onafhankelijk van elkaar zijn geschapen; we wéten dat die god niet kán bestaan. Maar in die god gelooft heden ten dage gelukkig maar een minderheid van de theïsten (alleen in de VS hebben ze een kleine meerderheid onder de christenen).

Ik heb nog nooit het bestaan van goden ervaren, maar dat zou nog wel kunnen komen. Absence of evidence is not evidence of absence. Voor verrassingen die je standpunt doen wankelen, en wellicht dwingen te herzien, moet je open kunnen staan; ik ben blij te lezen dat jij dat ook doet. Daarom zou ik nog steeds een skepticus zijn als ik overtuigd zou worden van het bestaan van (een) god(en). Ik denk wel dat de klassieke christelijke god die alwetend, algoed en almachtig is niet kan bestaan als hij het belangrijk vindt dat ik in hem geloof, want dan zou hij vanuit zijn algoedheid willen dat ik geloofde, vanuit zijn alwetendheid weten hoe hij mij zou kunnen overtuigen om in hem te geloven en vanuit zijn almacht de kracht hebben om mij te overtuigen (een antigodsbewijs dat je terecht noemt).

Als het niet belangrijk is dat ik in hem geloof, dan verspillen christenen (of anderen die geloven in een perfecte god) hun tijd om te proberen mij te bekeren en is die god niet goed naar hen en mij toe; als hij niet weet hoe hij mij kan overtuigen of daartoe niet de macht heeft, dan is hij nogal onvolmaakt. Gek genoeg bewijst het feit dat ik niet in een dergelijke god geloof, dat hij niet bestaat. Een wat grappiger formulering van ongeveer dezelfde weerlegging is ‘God heeft mij een atheïst gemaakt; wie ben jij om zijn wijsheid te betwijfelen?’ Het idee dat ik 'nog niet op de juiste plekken heb gezocht' zou kunnen kloppen, maar dat 'God redenen heeft om zich nog niet aan mij te openbaren' vind ik – het spijt me om het te moeten zeggen – ronduit arrogant. Wat maakt sommige mensen nou zo belangrijk en speciaal dat zij 'de waarheid' wel mogen weten en mensen zoals ik niet? Waarom wordt deze kennis over het goddelijke, die 80-85% van de mensheid naar verluidt zou hebben ontvangen (hoewel in allerlei verschillende en tegenstrijdige versies waar ze al millennia ruzie over maken), mij en mijn ongeloofsgenoten ontzegd?

Zijn wij soms willekeurig vervloekt met een gebrek aan kennis of is het onderdeel van een soort wreed spel dat er van boven met ons wordt gespeeld (en zo ja, wat voor ‘goede’ god is dat dan)? En wat zegt dit idee over de gelovige? Is het niet wat egocentrisch om te denken dat jij zo bijzonder bent dat God hoogstpersoonlijk heeft bepaald dat jij (al) wél kennis hebt kunnen van de waarheid van zijn bestaan en een ander (nog) niet? Hoe zit het met atheïsten die tot hun dood toe ieder godsgeloof hebben verworpen? Is het eerlijk naar hen toe dat God zich nooit heeft geopenbaard aan hen? Als het inderdaad zo is dat ongelovigen naar de hel gaan – hetgeen gelukkig niet alle gelovigen (meer) geloven – dan is het ronduit wreed om de kennis van Gods bestaan aan hen te onthouden. En zelfs als de hel niet bestaat, is de vrees voor de hel al vreselijk voor miljarden mensen op onze planeet; sommigen blijven angstvallig gelovig of bekeren zich nog kort voor de dood tot deze of gene religie om maar niet eeuwig gestraft te worden voor goddeloosheid. Het zou gemeen zijn van God om ons zo in het onzekere te laten en onze eeuwige verdoemenis te riskeren; dat is niet verenigbaar met zijn zogenaamd algoede karakter. Een rechtvaardige god zou makkelijk kenbaar moeten zijn.

Het is alvast niet omdat we het nooit geprobeerd hebben. Alle godsargumenten die aangevoerd zijn in de loop der geschiedenis, hebben ik en miljoenen andere skeptische atheïsten zorgvuldig bestudeerd en niet overtuigend gevonden. (Dat doen wij trouwens ook al eeuwenlang, denk bijvoorbeeld aan de paradox van Epicurus (eeuwen vóór Christus); je opmerking dat gelovige denkers al eeuwenlang naar een theodicee hebben gezocht is dus irrelevant, een argumentum ad antiquitatem). Drogredenen en zwakke bewijzen gaan er bij ons niet in. Waarom niet? Omdat onze gehele samenleving is ingericht op het goed begrijpen van de relatie tussen oorzaak en gevolg, op het trekken van de juiste conclusie naar aanleiding van een aantal premissen. Als dat niet zo was, dan stierven we binnen de kortste keren in het verkeer, door het eten van ongezonde dingen en noem maar op. We zouden geen uitzondering moeten maken op het terrein van religie en spiritualiteit. Er is geen reden om braaf de meest dubieuze en absurde religieuze beweringen voor zoete koek te slikken onder het zeggen van ‘ja en amen’ omdat het zo belangrijk zou zijn om te geloven, zelfs op grond van slechte argumenten en onvoldoende bewijs.

Religieuze claims moeten op gelijke voet behandeld worden met ufo’s, de werkzaamheid van alternatieve geneeswijzen, spoken, elektrohypergevoeligheid, Bigfoot, wilde complottheorieën, het paranormale en het monster van Loch Ness: als er geen goede reden is om erin te geloven, omdat alle argumenten ervoor zijn weerlegd, dan zouden we dat dus ook niet moeten doen. Vooral niet wanneer dit tot schadelijk handelen leidt. Dat is het belangrijkste argument vóór atheïsme, of beter gezegd, om anderen te overtuigen van atheïsme. Naast het feit dat, zoals je zelf ruiterlijk toegeeft 'het goed mogelijk is dat heel wat, of zelfs alle, argumenten voor Gods bestaan niet overtuigend zijn', leidt theïsme tot zo ontzettend veel schadelijk handelen en ellende in de wereld, dat vaak allemaal vermeden zou kunnen worden als men simpelweg niet in goden zou geloven. Iedereen kent de voorbeelden: onderdrukking/haat/discriminatie/intimidatie/geweld tegen vrouwen (misogynie), kinderen (denk hierbij in het bijzonder aan genitale verminking, seksueel misbruik, hersenspoeling met religieuze dogma’s, het aanpraten van schuldgevoelens en angst voor branden in de hel), LHBT+ mensen (homofobie), ‘godslasteraars’ (zou je ‘blasfemofobie’ kunnen noemen), ‘ketters’ (bijvoorbeeld de inquisitie), afvalligen (tegenwoordig vooral ex-moslims), andersgelovigen (maar al te vaak in de vorm van godsdienstoorlogen), ongelovigen (atheofobie), gehandicapten (validisme), vreemdelingen (xenofobie), dieren (denk aan onverdoofde slacht en andere dieronvriendelijke rituelen) etc., religieuze kwakzalverij zoals gebedsgenezing, exorcisme of heilig water als ‘medicijn’ of het proberen te ‘genezen’ van mensen die helemaal niet ‘ziek’ zijn zoals LHBT+ mensen, het onwetend houden van mensen door het vrije debat en wetenschappelijke, filosofische en artistieke vooruitgang te hinderen of feiten te ontkennen die kunnen leiden naar beter welzijn voor mens, dier en milieu etc. etc. etc.

Dat is allemaal niet bepaald zo onschuldig als geloven dat de Maan is gemaakt van groene kaas. Als religies zo onschuldig waren, dan zou ik mij niet zo geroepen voelen om ze te bekritiseren. Maar omdat ik graag anderen wil beschermen tegen vermijdbare ellende, voel ik een morele plicht om religiekritiek te leveren en te proberen mensen op andere gedachten te brengen. Het moet erkend worden dat godsgeloof vaak niet het monopolie heeft op het leveren van motieven voor de hierboven genoemde schadelijke handelingen. Ook is het zeker niet zo dat alle gelovigen zich hieraan schuldig maken, maar het feit dat deze schadelijke handelingen door religies regelmatig worden gemotiveerd en/of gerechtvaardigd, is genoeg om ze ervoor verantwoordelijk te houden. Je ziet dat waar ook maar in de wereld het godsgeloof verdwijnt, dergelijke ellende ook enorm afneemt. Atheïsme is echt redelijker. Kijk naar de meest seculiere regio’s van Europa, Noord-Amerika en Australië, waar dergelijke gruwelen het minst voorkomen, mensenrechten het hoogst in het vaandel staan (dierenrechten helaas niet, dat doen bijv. hindoes, boeddhisten en jaïnisten gemiddeld beter, maar er is vooruitgang onder westerse ongelovigen) en we elkaar met het meeste respect behandelen.

Zou dat iets te maken kunnen hebben met het feit dat wij ons hier het minste aantrekken van een vermeende hemelse tiran die ons via heilige teksten, geestelijken of persoonlijke ervaringen dicteert om te handelen zoals beschreven in genoemde voorbeelden? Dat is een conclusie die iedere gelovige zou moet overwegen. Vrede op Aarde door godsgeloof af te zweren, dat lijkt mij een prachtige kerstgedachte.

Leon Korteweg is historicus, bestuurslid bij De Vrije Gedachte, actief bij Guerrilla Skepticism on Wikipedia en heeft geschreven voor o.a. Skepter en De Vrijdenker. Hij is gespecialiseerd in religie (inclusief creationisme), nationalisme, geschiedvervalsing en argumentatieleer.

Een religieus neutrale staat

Thu, 06 Jul 2017 00:21:47 +0200

Tijdens de Haagse Verlichtingsborrel op maandagavond 10 juli 2017 spreekt Dirk van der Blom over Een religieus neutrale staat. Dirk van der Blom (1952) ging rechten studeren na een lange carrière bij de Koninklijke Marechaussee, de Binnen- en Buitenlandse Inlichtingendienst en de Nationale Politie. Hij was onder meer betrokken bij onderzoek naar de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh. In 2016 promoveerde hij op het proefschrift ‘ De verhouding van staat en religie in een veranderde Nederlandse samenleving‘. Uit eigen ervaring weet Van der Blom dat de vrijheid van meningsuiting de laatste jaren enorm onder druk is komen te staan. Gaandeweg is een brede maatschappelijke herwaardering waarneembaar van belangrijke democratische basis grondbeginselen als de vrijheid van expressie en het recht om religieuze denkbeelden te bekritiseren. Want hoewel volstrekt legitiem wordt in toenemende mate onder het ideaal van het multiculturalistische gedachtegoed kritiek op religie door politiek, overheden en bestuurders als nodeloze provocatie gekwalificeerd. Daarmee zet de politiek de bijl aan de wortel van de grondwettelijke vrijheid van expressie, de meningsuiting en daarmee aan de democratie. Het kunnen en leren omgaan met kritiek behoort ten zeerste bij de liberaal democratische staatsvorm en de daaraan verbonden vrijheid van meningsuiting. De stelling van Dirk van der Blom is dat een liberale democratie en de vrijheid van meningsuiting het beste worden beschermd door een ‘religieus neutrale staat’. Klik hier voor meer informatie.

Nationaal Religiedebat

Thu, 09 Jan 2014 22:55:59 +0100

Op 29 januari vindt in Felix Merites te Amsterdam het Nationaal Religiedebat plaats. In de ring staan filosoof Rik Peels en theoloog Stefan Paas tegenover universitair hoogleraar Herman Phlilpse en wetenschapsfilosoof Maarten Boudry. De vraagstelling luidt: Is godsgeloof redelijk? En: is massaal ongeloof werkelijk funest voor de moraal in Nederland? Peels en Paas vinden van wel. Ze schreven er een boek over, God bewijzen. Argumenten voor en tegen geloven. Phlilpse neigt meer naar atheïsme dan naar religie. In zijn boek God in the Age of Science? A Critique of Religious Reason (2012) zet hij uiteen waarom. Boudry schreef verschillende kritische artikelen over religie, en verwerpt de these dat religie en wetenschap verzoenbaar zijn. Kortom: het belooft een buitengewoon boeiende avond te worden waarop u niet mag ontbreken. Aanvang 20.00 uur. entree: € 9,00. Voor meer informatie en aanmelding verwijzen we u naar de website van Felix Merites.

Wie de bal kaatst

Wed, 19 Jun 2013 18:36:10 +0200

Degene die een fatwa uitvaardigt kan zelf ook in de problemen komen, zo schrijft Eildert Mulder in TROUW. Een geestelijke kan volgens zijn eigen interpretatie van de Sharia aan zijn volgelingen 'uitleggen' wat ze van een actuele van moeten vinden of hoe ze moeten leven. Aangezien iedere moslim geestelijke onbeperkt fatwa's kan uitspreken zijn er talloze tegenstrijdige en absurde fatwa's in omloop. Dit levert weer vaak kritiek op van de achterban. De vraag dringt zich op hoe serieus al die fatwa's worden genomen.

In debat met studenten humanistiek

Fri, 07 Jun 2013 23:03:46 +0200

Datum: donderdagavond 20 juni Locatie: UvH, Kromme Nieuwegracht 29, Utrecht Aanvang: 20.00 uur (inloop 19.30 uur). Einde 22.00 uur. Toegang: gratis. Aanmelden: hoeft niet. In navolging van het afgelopen jaar organiseert De Vrije Gedachte weer een debatavond aan de Universiteit voor Humanistiek. Vrijdenkers en studenten van de Universiteit voor Humanistiek zullen de degens kruisen over het onderwerp: "Respect(loos) voor religie"? Moet religie respectvol behandeld worden of niet? De verschillen daarvoor lopen in hoge mate uiteen. Vrijdenkers en atheïsten van De Vrije Gedachte menen dat religie, net als andere ideologieën, te allen tijde bekritiseerd dienen te worden, zowel epistemologisch (is het waar?), als moreel (is het goed?). De Universiteit voor Humanistiek lijkt terughoudender met kritiek naar religie en benadrukt juist de positieve kanten van religie. Moeten de wegen van atheïstische humanisten en humanistici zich scheiden, of kan er een constructieve dialoog ontstaan? Namens De Vrije Gedachte zullen classicus Anton van Hooff en filosoof Floris van den Berg in discussie treden met studenten van de UvH. Maartje Klomp is de initiator van deze debatavond. Zij is student aan de Universiteit voor Humanistiek en bestuurslid van De Vrije Gedachte. Na afloop borrel, om stoom af te blazen en na te praten. Iedereen is van harte welkom! Discussieer mee.

Schorsing docent na anti-islamtweet is terecht

Tue, 05 Feb 2013 19:30:31 +0100

De leraar maatschappijleer, Anand Soekhoe, die vorig jaar twitterde dat de islam geen geloof is 'maar een barbaarse achterlijkheid', is terecht geschorst. Dat oordeelt het College voor de Rechten van de Mens. Van discriminatie zou geen sprake zijn. Bij het oordeel speelt de identiteit van de school, het rooms-katholieke Fioretticollege in Lisse, een belangrijke rol. Bijzondere scholen mogen van hun docenten vragen dat ze handelen volgens de grondslag. Soekhoes tweets toonden volgens het College niet het respect dat de school wil uitstralen.

Verbod op smalende godslaster geschrapt?

Thu, 29 Nov 2012 21:26:56 +0100

Stuitte de VVD in de vorige kabinetsperiode nog op de onwil van gedoogpartner SGP, de nieuwe politieke verhoudingen leggen de partij geen strobreed in de weg, aldus Robin de Wever in TROUW. De VVD en de PvdA, zo werd dinsdag bekend, staan op het punt om het blasfemieverbod uit de wetboeken te schrappen. In de woorden van VVD-Kamerlid Joost Taverne: dat de overheid 'zich bemoeit met de opvattingen over het geloof van mensen is niet meer van deze tijd'. Lees een artikel van Robin de Wever met een historisch overzichtje van de wetgeving op godslaster op TROUW.nl