Kamel Daoud, de Frans-Algerijnse auteur van Moussa of de dood van een Arabier en het recente Zabor, verklaarde naar aanleiding van de verstikkende stolp die de islam over de Arabische wereld zet: ‘Waar maar één boek is, is geen vrijheid. Waar er vele zijn is er vrijheid, onafhankelijkheid, overpeinzing.’ Zoals de bijbel allang niet meer Het Boek is, moet ook de koran eindelijk eens als een boek worden gelezen.

Op de dag dat dit stukje verschijnt, moeten Poolse katholieken aan de 3000 kilometer lange landsgrenzen de rozenkrans gaan bidden ter bescherming van hun land, Europa en de ganse wereld. 7 oktober is de dag waarop in 1571, dus niet minder dan 446 jaar geleden, de Turken in de zeeslag bij Lepanto werden verslagen. Paus Pius V liet indertijd dag en nacht in de kerken van Rome de rozenkrans bidden om Maria’s interventie te krijgen. Dankzij haar werd voor het moment de opmars van het Ottomaanse rijk gestuit. Nee, verklaarden de Poolse bisschoppen, die rozenkransgrenswacht heeft echt niets te maken met angst voor de islam.

De Haagse rechter heeft € 500 leedvergoeding toegekend aan de moeder die haar kind op het islamitische offerfeest thuishield, waardoor het arme schaap niet op de klassenfoto kwam die toevallig op die dag werd gemaakt - ze had € 10.000 geëist. De rechtsgrond is artikel 11e van de Leerplichtwet die leerling van de plicht tot schoolbezoek vrijstelt indien ‘de jongere wegens vervulling van plichten voortvloeiend uit godsdienst of levensovertuiging verhinderd is de school onderscheidenlijk de instelling te bezoeken.' Het gezag wordt door deze bepaling in de onmogelijke positie gebracht te moeten uitmaken wat de plichten zijn die voortvloeien uit godsdienst of levensovertuiging. Dat moet een overheid niet willen. Gewoon de bepaling schrappen, zoals in de herziene editie van onze brochure 'Houd het geloof erbuiten' zal worden bepleit. Ondertussen kunnen vrijdenkers op grond van hun levensovertuiging voor hun kinderen schoolvrij eisen op dag dat Darwins De oorsprong der soorten uitkwam, de sterfdag van Anton Constandse of 26 oktober, de oprichtingsdatum van De Vrije Gedachte (sinds 1856), de oudste nog bestaande vrijdenkersvereniging ter wereld en natuurlijk op de dag dat de klassenfoto wordt gemaakt. Er is dan vast wel een plicht die voortvloeit uit de levensovertuiging, zodat er schadevergoeding kan worden geëist.

In Berlijn heeft de moslima Seyran Ates (54) een liberale moskee geopend. Dit gebedshuis, genoemd naar Goethe en de verlichte denker Ibn-Rush (in verbastering bekend als Averroës, 1126-1198) is voorlopig gehuisvest in een katholieke kerk. De diensten zijn in het Duits. Vrouwen en mannen zitten bij elkaar. Vrouwen kunnen voorgaan in gebed. Ontstaat hier een Europese islam?

Op zondag 25 september werd de (christelijke) schrijver Nahed Hattar voor het gebouw van het Hoogggerechtshof in de Jordaanse hoofdstad Amman doodgeschoten. Hij moest er terecht staan op beschuldiging van belediging van de islam. Hij had namelijk een (vrij flauwe) cartoon gepubliceerd om de spot te drijven met de hiernamaalsvoorstellingen van jihadisten; die verwachten in allah's hemel vergast te worden op dagelijkse ververste maagden en - eindelijk - op wijn. Maar ook gewone muzelmannen kunnen niet lachen; op aandringen van de premier werd hij aangeklaagd. De moord bewijst niet alleen voor de zoveelste keer dat godgelovigen niet kunnen lachen, maar ook dat ze niet eens in hun god geloven. Anders lieten ze het wel aan hem/haar/het over om een belediger te straffen.

Moderne verdedigers van de islam verwijzen gretig naar een verleden waarin de muzelmensen openstonden voor Griekse wetenschap en bijvoorbeeld in Andalusië een hoge mate van tolerantie aan de dag legden. Deze historische argumenten werden bijvoorbeeld op de jongste Vrijdenkersdag te berde gebracht door een moslima en een ruimdenkende christen. De apologeten die daarmee aankomen, beseffen echter niet dat zij in feite het echec van Mohammeds godsdienst in de moderne wereld bewijzen. Wat misschien vele eeuwen geleden hoopvolle ontwikkelingen stimuleerde, blijkt nu een fatale belemmering voor vooruitgang te zijn. Terwijl het christendom in de middeleeuwen in principe al erkende dat er twee waarheden waren, die van god en van de wetenschap, eist de islam tot op de dag van vandaag dat geleerden bevestigen wat de koran verkondigt. Geen wonder dat er geen islamitische Nobelprijswinnaars zijn.

Als door een adder gestoken reageerde Tineke Bennema op de Vrijdenkersdag van 4 juni toen ik zei dat moslims eerst eens moeten leren denken over wat ze geloven. Daartoe dienen ze eindelijk eens hun koran zelf helemaal te lezen. Ze moeten zich niet langer door imams in de luren laten leggen. Die claimen gezag door in de vrijdagpreken geselecteerde passages van hun gekleurde commentaar te voorzien. Dat was volgens mevrouw Bennema (vrouw in de rode jurk) een hatelijke opmerking. Alsof moslims niet dachten. Eerder had ze verklaard ‘theoretisch’ nog steeds moslima te zijn. In verband met het huwelijk met een Palestijn had ze zich maar bekeerd. Maar door haar reacties manifesteerde ze zich nog steeds als muzelvrouw (mijn woord voor ‘moslima’, afgeleid van ‘muzelman’). Haar schoonzussen in Palestina voelden zich wel degelijk vrij. En ze hadden naar eigen zeggen fantastische seks (de koran zegt dat de vrouw een braakliggende akker is die door de man naar believen mag worden beploegd). Tja, desgevraagd verklaarden slaven vroeger ook dat ze heel gelukkig waren in hun situatie. En kinderen in de fabrieken van de negentiende eeuw vonden hun arbeid niet meer dan een leuk spel… Humanisten kunnen bevrijding niet laten afhangen wat slachtoffers verklaren. Wat de islam eigenlijk voor Bennema betekende werd niet duidelijk. Het was zoiets als lekker tot een groep te behoren. Wel, als ik lid van een club ben wil ik wel weten waar die voor staat. Ik was wat verbluft over de felle reactie van Bennema. Maar achteraf kan ik die goed plaatsen: gelovigen slaan discussies steeds dood door bij kritiek te verklaren dat ze gekrenkt worden in hun heiligste gevoelens. Vroeger deinsde ik dan als welopgevoed persoon terug. Nu niet meer, want ik besef dat godgelovigen met hun kwaadheid hun eigen twijfels overschreeuwen.

National geographic komt met een artikel over de toename van het atheïsme over de hele wereld. Een steeds groter percentage mensen is niet meer gelovig. In het artikel wordt gesuggereerd dat dit komt door de modernisering. Ook hoor je wel dat het komt door de toename van de welvaart. Volgens mij klopt dit niet. De voornaamste redenen dat religie begint te verdwijnen is dat het niet meer met geweld in stand wordt gehouden en dat atheïsten hun stem laten horen. Waar mensen vrij hun opvattingen over religie kunnen uiten of het bedrog aan de kaak kunnen stellen verwatert het geloof en nemen steeds meer mensen er afstand van. Het internet versnelt dit proces nog. De toename van atheïsten komt niet door het doorgeven van atheïsme via hun kinderen. Atheïsten krijgen niet voldoende kinderen om de bevolking te laten groeien. Atheïsme groeit vooral door geloofsafval. Gelovigen nemen steeds meer afstand van religie, waarschijnlijk doordat atheïstische geluiden steeds openlijker klinken, in reactie op de gewelddadige aanwezigheid van religies, vooral islamitisch, maar ook uit andere hoeken. In veel landen is het niet zo makkelijk om religiekritiek te laten klinken of te zeggen dat je niet meer in goden gelooft. De religieuze omgeving staat er intolerant en vaak zelfs gewelddadig tegenover. Maar door het internet horen steeds meer mensen dat ze niet de enige zijn die twijfelen aan het bizarre wereldbeeld waarmee ze door hun religieuze opvoeding worden geïndoctrineerd. Via het wereldwijde web kunnen ze met andersdenkenden in contact komen, ook in andere landen. Toch neemt het percentage atheïsten af. De oorzaak is de extreme groei van religie door het hoge geboortecijfer. Religie houdt zichzelf niet alleen in stand via sociale controle en geweld; ook worden vrouwen binnen religies gedwongen veel kinderen te krijgen. Maar ik neem aan dat als religiekritische en atheïstische geluiden meer deel gaan uitmaken van openbare discussies, dat de twijfel dan ook meer zal toeslaan onder al die mensen die worden geboren omdat dat deel is van de strategie van religies om zich te verspreiden. De groei van het atheïsme kan dus hopelijk ook een halt toeroepen aan de absurd snelle bevolkingsgroei, een van de grootste problemen van het moment, waar veel te weinig aandacht voor is. Maar hoe zou het zijn in de islamitische wereld? Religie lijkt in Europa weer terug geïmporteerd te worden via de massaimmigratie uit moslimlanden. Intussen zitten de islamitische machten niet stil en doen van alles om de islam te verspreiden. Zo houdt het Saoedische huis zich bezig met het promoten van de verplichte jihad en het islamitische recht van ongelovigen seksslavinnen en militaire slaven te maken. Het is moeilijk te achterhalen wat men in de islamitische wereld hiervan vindt, maar op Youtube is dit filmpje te zien: How to convert an atheist to islam. Zet wel via 'instellingen' de Engelse ondertiteling aan, want we zijn nog niet gearabiseerd (wel voldoende geangliseerd hoop ik). Je moet wel heel snel lezen, anders word je misschien nog moslim ook.

Op de Vrijdenkersborrel Deventer Tafel van de Rede donderdagavond 3 december2015 spreekt Jeroen Adema (freelance journalist) over het onderwerp:

“Is er zelfcensuur in de journalistiek?”

De Mohammed-cartoons, de Charly Hebdo aanslag roept de volgende vraag op: Kunnen journalisten nog publiceren zonder bedreigd te worden? Deze vraag is nog actueler geworden met de recente novemberaanslagen in Parijs. Waar liggen de grenzen van persvrijheid en vrije meningsuiting? De keuze voor veiligheid en politieke correctheid kunnen de vrije pers onder druk zetten. Hoe gaat de journalistiek hiermee om?

In hoeverre plegen journalisten/schrijvers zelfcensuur als het gaat om religies en in het bijzonder over de islam?

Jeroen Adema zal hierop als freelance journalist van ‘The Post Online’ zijn visie geven en zijn ervaringen delen. Wil je deelnemen aan de discussie kom dan donderdagavond 3 december ’15 naar de Fermerie te Deventer. Vrijdenkers, sceptici, humanisten, godsvrije en atheïstische mensen en anderen (uit Veluwe, Salland, Achterhoek en Twente) ontmoeten elkaar maandelijks in De Fermerie te Deventer om te discussiëren. We beginnen om 20:00 uur en zullen rond 22:00 uur de discussie afronden. De drankjes zijn voor eigen rekening. We staan open voor een bijdrage in de kosten voor het organiseren van de maandelijkse Vrijdenkersborrel Deventer. Voor meer info

Recensie theatervoorstelling La Isla Bonita, 6 oktober 2015 Grand Theatre Groningen. Wat heeft ballet te maken met de vluchtelingencrisis? Niets, tenzij je dat ervan maakt. La Isla Bonita is daar erg goed in geslaagd.  Het was eigenlijk theater, ballet en cabaret door elkaar heen. Normaal gesproken heb ik niks met ballet, maar deze combinatie met dit onderwerp maakte me toch nieuwsgierig. 5 meisjes van ongeveer 25 vertellen verschillende verhalen, soms op erg chaotische wijze, dan weer heel duidelijk, beelden het uit of laten jou als kijker aan het inbeelden, ondersteund door klassieke muziek. Het was mijn verjaardagscadeau van mijn broer en zijn vriendin, die ook meegingen; een kennis van mijn broer was één van de 5 actrices. De eerste scène was heel alledaags, waarin de dames in trainingspak op stoelen tussen exotische planten, alsof ze op een strand zitten, een casual groepsklets voerden over wetenschappelijk onderzoek naar empathie: het vermogen om ons in te leven in de emoties, vooral het lijden, van anderen. Vervolgens stonden ze op en verwoordden met simpele gebaren als handjes vasthouden en vlotte spraak in vrij diepgaande filosofische termen hoe saamhorigheid zich heeft ontwikkeld in de geschiedenis der mensheid: een groep is onderling solidair om te overleven, eerst de stam, dan de religie, dan in de 19e eeuw de natie en, zo stellen zij, is het geen logische stap dat in de 21e eeuw onze empathie de gehele homo sapiens zou moeten omvatten? Dus ook voor die vluchtelingen die met gevaar voor eigen leven op gammele bootjes - bestuurd door uitbuitende mensensmokkelaars - de Middellandse Zee trachten over te steken om een betere toekomst zoeken in Europa, ook al spreken ze niet onze taal, hebben ze een andere huidskleur, geloven ze wat ons betreft vaak in nogal gevaarlijke religieuze onzin (lees: de islam) en zouden ze van onze welvaart komen profiteren? De vraag of dat de deur dichtdoet of niet, blijft de hele voorstelling woeden. Dan pakt één van de meisjes er een kamerplant bij en legt daarbij uit hoe solidariteit er in de oertijd aan toeging (of juist niet). Ze zwaait steeds woester met de boom met pot in het rond terwijl de bladeren eraf vliegen en stopt op een gegeven moment met praten, terwijl de anderen haar met toenemende verbazing en opgeheven wenkbrauwen zitten aan te staren tot ze hijgend de boom weer neerzet. Na enige stilte zegt er één tegen haar: 'Uh... die boom hoort helemaal niet bij je verhaal.' waarop het publiek spontaan moet lachen. Het is illustratief voor het rare soort humor dat er op onverwachte momenten tussendoor wordt gegooid. Daarna gingen de trainingspakken uit en begon de eerste balletdans. Had verder niets met het verhaal te maken, maar was wel knap om te zien en jong, schaars gekleed en ook nog eens atletisch vrouwelijk schoon kan ik natuurlijk wel waarderen. Dans- en verhaalscènes wisselden elkaar af, vaak overlapten ze elkaar. Sommige scènes zijn echt klassiek theater met veel emotie, zoals een meisje dat doet alsof ze van de zeewacht is en beschrijft hoe een vluchtelingenbootje voor haar ogen kapseist - doet de smokkelaar expres, want dan moet de kustwacht ze redden - en tientallen mensen verdrinken en zij en haar collega's er nog zo veel mogelijk proberen te redden. De heftigheid van hoe ze het vertelt, terwijl de andere meiden uitbeelden hoe ze in het water vallen en spartelend trachten te overleven, de spreekster meetrekken en -duwen en soms kort de mond snoeren, en hoe ze uiteindelijk alleen in een hoekje huilend uitbarst welk een trauma dat bij haar achterlaat, wekte krachtig medelijden; de empathie waar ze naar op zoek zijn. Meteen daarna komt een mensensmokkelaar aan het woord die het menselijk leed allemaal niet zo veel interesseert, als er maar wat aan te verdienen valt. 'Ik hou het klein, weet je. 6 man per keer, 2000 euro pp. Daarvan is een deel om de Libische autoriteiten en de Italiaanse kustwacht om te kopen, nog wat om m'n schuit te onderhouden en rest steek ik mooi in eigen zak. Business as usual, weet je. Ik zeg soms tegen collega's van me, je kunt het echt niet maken hoor, 1200 lui op één zo'n bootje op mekaar gepropt. Laatst was er weer eentje omgeslagen, paar honderd dooien, niet normaal. Tja, dat krijg je ervan. Maar ik ben zo niet, weet je, ik hou het klein. 6 man op zo'n boot zeg ik. 'Kleed je aan als een toerist.' En dan zet ik ze af op het strand en zeg: 'Doe alsof je op vakantie bent'. En dan koop ik nog zo'n lekkere Cornetto of een Raket en dan kijk ik hoe zij in van die kleine groepjes door het zand richting hun toekomst sjokken.'