Richard Dawkins en andere godvrije Britse activisten hebben een overwinning behaald in de strijd tegen creationisme en ‘intelligent design’ als alternatieven voor de evolutieleer in het schoolprogramma. Scholen die zulke mythen in plaats van wetenschap aan leerlingen voorzetten verspelen hun staatssubsidie. Onder de fijne christen Blair is er ruimte gekomen voor zogenaamd vrij onderwijs, d.w.z. geloofsscholen. Maar nu heeft het Ministerie van Onderwijs bepaald: funding will be withdrawn for any free school that teaches what it claims are "evidence-based views or theories" that run "contrary to established scientific and/or historical evidence and explanations". Bericht in The Guardian 15 januari 2012      

In zijn opstel over leesvoer voor ongelovigen in Vrij Nederland van 11 juni maakt Carel Peeters een merkwaardig verwijt aan Religie voor atheïsten, geschreven door Alain de Botton.

  Het ‘had een boek kunnen zijn waarin onder meer stond wat ongelovigen in de loop der eeuwen uit verschillende religies hebben overgenomen, omdat het goed en bruikbaar is gebleken. Een groot deel van de tien geboden bijvoorbeeld.’ Meent Peeters echt dat de mensheid er pas achter kwam dat moord niet zo’n goed idee toen Mozes met Jahweh’s stenen tafels de Sinaï kwam afzeilen? Eerder kan worden waargemaakt dat religie misdaden vergoelijkt en zelfs aanbeveelt als ze maar uit naam van Jahweh, God de Vader of Allah worden bedreven. Men denke maar aan heilige oorlogen, ketterverbrandingen, genocide in het Oude Testament en de moord op de abortusarts George Tiller op 31 mei 2009. Met instemming begroet Peeters daarentegen Matsiers Het evangelie volgens. Dat neemt onder de ‘seculier geworden vormen van christendom’ allerlei goeds op, zoals internationale gerechtshoven, de grondwet, Artsen zonder Grenzen, De Verklaring van de Rechten van de Mens. Toe maar. Historisch is het wel bevreemdend dat deze heilzame effecten pas na tweeduizend jaar christendom zijn opgetreden. Zullen we het er toch maar op houden dat ze het gevolg zijn van de secularisatie? Daardoor werden mensen niet langer verdoofd door wierook, maar gingen gewoon aan een betere wereld werken.

Het viooltje, ‘la pensée’, is niet voor iedereen meer te begrijpen als symbool van De Vrije Gedachte (La Libre Pensée). Soms stelt men een ander icoon voor, bijvoorbeeld De Denker van Rodin. Maar ook die kan op het verkeerde been zetten. Dat was hem nu: de Denker van August Rodin. Het was in mei 1980 dat ik de befaamde Penseur zag, op de binnenhof van het Musée Rodin in Parijs. In plaats van esthetische ontroering speelde een oneerbiedige inval me parten: zo zat ook iemand op het toilet te drukken! Sindsdien heeft het beeld alle heiligheid voor mij verloren. Telkens als ik het tegenkom zie niet de Penseur, maar de Presseur: een in zichzelf gekeerde man die het moeilijk heeft met zijn geestelijke stoelgang. En je komt hem nogal eens tegen. Overal waar aan filosofie wordt gedaan duikt die hardlijvige denker op, bijvoorbeeld als icoon van de Foundation for Critical Thinking en - in gestileerde vorm -  op de banden van de Stanford Encyclopedia of Philosophy. Nee, dan een affiche die ik onlangs op een muur in Den Haag zag. Daarop zegt een kat: ‘Er is pas vrijheid als iedereen vrij is.’  

 

Toen ik me als beoogde nieuwe voorzitter aan het bestuur van De Vrije Gedachte voorstelde, noemde ik als een van mijn eigenschappen een enorm rechtvaardigheidsgevoel. Misschien is dat wel geboren in … het badhuis.  In onze Haagse arbeiderswijk hadden de portiekwoningen maar één kraan, in de keuken. Toen we naar de lagere, de ‘grote’ school gingen, bezochten we wekelijks het buurtbadhuis. Natuurlijk maakten we niet gebruik van het dure ‘kuipbad’, nee wij schlemielen namen een ‘stortbad’,  zoals op het kaartje een douche heette. Op donderdag, kostte een kinderkaartje maar een dubbeltje, in het weekeinde vijftien cent. Dus gingen we iedere donderdagmiddag met een bundeltje van handdoek en ondergoed naar school. Om vier uur spurtten we dan naar het badhuis. Dat lag aan de andere kant van een scholencomplex, dat zich om een sportveld uitstrekte. Wij roomse jongetjes legden het dus altijd af tegen de openbare en protestante knapen. Dus zat je een eeuwigheid op te schuiven in een dampige wachtruimte tot je eindelijk aan de kop van de rij en aan de beurt was. Maar ondertussen kon het al half zes zijn geworden. Dan kwamen de mannen van hun werk. Die smoesden wat met de badmeester - waarschijnlijk gaven ze een fooitje of een paar sigaretten -  en mochten vóór! Toen zwoer ik bij mijzelf dat ik als ik groot was, nooit kinderen zo zou achterstellen. En dat je als fondspatiënt om zeven uur ’s ochtends een uur vóór de deur van de tandarts moest staan blauwbekken, heeft me ook voorgoed tot voorvechter van gelijkheid gemaakt. Niet alleen als ik zelf oneerlijk word behandeld, steigert alles in me. Ook onrecht begaan aan anderen grijpt me diep aan of het nu begaan wordt aan Palestijnen, Tibetanen, Libiërs of allochtone ‘Medelanders’. Dat het eerlijk moet heeft het badhuis mij geleerd.    

Op 10 februari 2010 werd aan een lid die in de Penintentiaire Inrichting Zwolle zat, ons maandblad De Vrijdenker onthouden. Volgens de beschikking van de directeur zou uitreiking ‘De handhaving van de orde of de veiligheid in de inrichting’ in gevaar brengen. (citaat uit de beschikking). De maatregel deed denken aan de jaren dertig toen militairen en ambtenaren De Vrijdenker niet mochten krijgen en toen aan de Vrijdenkers Radio Omroep de zendtijd werd ontnomen. Als voorzitter heb ik om opheldering gevraagd: werden soms ook religieuze bladen die voor zoveel geestelijke onrust zorgen, geweigerd? Daarop kreeg ik een als antwoord dat De Vrije Gedachte niet het recht had een beklag in te dienen. Met dit formele antwoord nam ik geen genoegen: op grond van maatschappelijk fatsoen eiste de DVG als afzender een uitleg. Toen werd het stil. Daarop plaatste ik op HUMAN.nl een blog ‘lectuurcensuur in de gevangenis’ (nog te lezen), stuurde een afdruk naar ‘Zwolle’ en kondigde aan de Kamercommissie voor Justitie op de hoogte te stellen. Die actie hielp. Prompt kreeg ik een telefoontje: ‘Juridische Zaken PI Zwolle’. ‘PI?’ Oh, de Penintentiaire Inrichting. Ja, er waren dingen fout gegaan. Mijn protest tegen de formele afhandeling was helaas op het verkeerde bureau terechtgekomen – mijn brief was nota bene op naam aan de directeur geadresseerd! Het belangrijkste was dat die weigering indertijd ook op een misverstand berustte. ‘Stuurt u uw blad soms onder gesloten envelop?’ ‘Nee, hoor De Vrijdenker is geen seksblad.’ ‘Oh, nou ja, dan is het gewoon misgegaan. Wat wilt u?’ ‘Een schriftelijke spijtbetuiging.’ Die is er prompt gekomen. De weigering van uitreiking berustte op een misverstand – welk dat nu was bleef ongewis. Na die weigering is het blad gewoon uitgereikt. ‘Nogmaals mijn excuus voor dit eenmalige ongemak. Wij zien dan ook uw tijdschrift, in de toekomst, met belangstelling tegemoet.’ Het deed me plezier het betrokken lid, die inmiddels in een andere ‘inrichting’ verblijft, via een brief op de hoogte te brengen van deze genoegdoening.

‘Hij zegt toch maar wat hij denkt.’ Met deze verzuchting betuigen enkele vrijdenkers respect voor de directe taal van G. Wilders. Vaak wordt deze zinsnede voorafgegaan door een ‘Ik ben het niet met Wilders eens, maar…’. Als je dan vraagt: ‘Waarmee ben je het niet eens, staan ze met een mond vol tanden.’ Ik denk dan: “Hij zegt wat jij eigenlijk denkt.’ Is vrijheid van meningsuiting niet een van de belangrijkste principes van het vrijdenken? Natuurlijk, maar als je die vrijheid opeist, mag een ander ook fris van de lever zijn mening geven. Aan dat fundamentele principe van gelijk oversteken heeft G. Wilders geen boodschap. Zodra iemand hem lik op stuk geeft klimt hij in de gordijnen, waarin hij anderen zo graag ziet. Waag het niet hem fascist, nationaal-socialist of racist te noemen. Er zijn genoeg voorbeelden van de onverdraagzaamheid van ‘chloorkop’  - zo noem ik hem sinds hij hoofddoekjes als kopvodden aanduidt; lik op stuk. Zo heeft de ambassadeur van Indonesië dezer dagen ongezouten zijn mening over de B.V. Wilders gegeven. En wat doet onze apostel van de vrijheid? Klagen bij de minister van buitenlandse zaken! ‘Meester, ze schelden me uit.’ Als je alleen voor jezelf de vrijheid van mening opeist, ben je heel ver af van waar het vrijdenken voor staat.