TEGENSTRIJDIGE

TEKSTEN

IN DEN BIJBEL.

TEGENSTRIJDIGE TEKSTEN

IN DEN BIJBEL.

MET EEN VOORREDE VAN HET BESTUUR

DER VEREENIGING "DE DAGERAAD'' EN

EEN NASCHRIFT AAN DR. A. KUYPER.

ZEVENDE DRUK,

OMGEWERKT EN AANGEVULD DOOR DR. W. MEIJER.

UITGEGEVEN DOOR DE VEREENIGING ''DE DAGERAAD''

AMSTERDAM - 1916 - REGULIERSDWARSSTRAAT 83.

VOORREDE.

Als tot verstandigen spreek ik, beoordeelt gij hetgeen ik zeg.

Paul. 1 Cor. 10:15.

Het verheugt ons hierbij weder een nieuwe uitgave aan te kondigen van de „Tegenstrijdige Teksten” uit den Bijbel, waarvan nu reeds 30.000 stuks zijn verspreid. Zij zijn in Amerika in ’t Duitsch vertaald en ook in ’t Zweedsch. Zoo vinden zij overal hun weg, en werken krachtig mede tot ondermijning van ’t Bijbelgezag.

Hoe zijn we toch aan dien Bijbel, die nu reeds zoo veel eeuwen lang zijn opgedrongen gezag onder ons weet te handhaven, en zooveel verbittering heeft teweeg gebracht, eigenlijk gekomen?

Bijbel is een woord dat overgenomen is van ’t Grieksche „biblia” en biblia beteekent, niet, zooals in de Statenvertaling op den titel staat de schrift maar de schriften, letterlijk „beschrevene papyrusrollen”, wat oudtijds met ons woord Boeken gelijk stond.

Als men dus over Bijbelboeken spreekt, zegt men tweemaal hetzelfde.

De overlevering nu leert, dat die Boeken alle Gods woord bevatten, ingegeven zijn door den Heiligen Geest en dus onfeilbare waarheid zijn. Duizenden en nogmaals duizenden hebben dit de eeuwen door geloofd.

Wat is nu daaromtrent na geschiedkundig onderzoek gebleken?

Dat in de eerste of tweede eeuw vóór Christus eenige Joodsche priesters en Schriftgeleerden in Palestina hebben uitgemaakt en vastgesteld, welke boeken zij als heilig erkenden en als het woord Gods in de Synagoge wilden hebben voorgelezen; welke daarentegen voor het volk verborgen zouden worden gehouden, weshalve deze laatste Apocrypha werden genoemd.

Desgelijks hebben later de kerkvergaderingen der bisschoppen van de Katholieke Kerk uitgemaakt, welke boeken in het Nieuwe

Testament zouden worden opgenomen en welke ter zijde zouden worden gelegd ¹).

Uit een en ander blijkt dat de boeken, die door velen nog heden ten dage als de Openbaring Gods worden beschouwd, niet anders zijn dan een Bloemlezing van Geschriften welke, voor zoover ’t O.T. betreft door de Farizeeën ²) en wat ’t N.T. betreft door de bisschoppen heilig verklaard zijn, als zijnde in overeenstemming met hetgeen door hen toenmaals voor waarheid werd gehouden.

De geheele Christenheid nam het O.T. aan, op gezag van de Synagoge en erkende het Nieuwe op gezag der Conciliën.

Dientengevolge gelooft nog thans de hevigste Anti-Semiet onder de Christenen wat weleer op gezag der Palestijnsche Joden, en de heftigste Antipapist onder de Hervormden wat destijds op gezag van het Concilie van Hippo, d.i. der R. C. kerk door de Christenheid als regel des geloofs is erkend.

Duidelijk stond dit Augustinus voor den geest toen hij zeide: Ik zou het Evangelie niet gelooven, indien het gezag der kerk mij daartoe niet dwong.

Al wie zich door dat kerkgezag dan ook niet meer wil laten dwingen, moet ook niet meer aan het gezag van den Bijbel gelooven. Hoe kan men in onzen tijd nog hechten aan de beteekenis van boeken, die door eenige joodsche schriftgeleerden een paar eeuwen vóór Christus en door eenige bisschoppen uit de 4de eeuw na Christus zijn aangemerkt als uitdrukking van hetgeen men toenmaals geloofde. Eerst toch is het geloof ontstaan, daarna de Bijbel ³).

Hierbij komt nog dat de Grieksche Joden in den ouden tijd en de Roomsche en Luthersche Christenen van onzen tijd nog verscheidene Apocryphen als geloofwaardig hebben erkend, die door de Staten-Generaal der Vereenigde Nederlanden als minderwaardig zijn afgekeurd en door de tegenwoordige Bijbelgenootschappen die als ’t ware in de plaats der Conciliën zijn opgetreden, eigendunkelijk uit den Bijbel worden weggelaten, zoodat er ten slotte tweeërlei soort van Openbaring is.

Ons dunkt dit alles is meer dan genoeg om aan den Bijbel alle uitwendig gezag te ontzeggen, om van de moeilijkheid der taal, de oudheid der Boeken, de vervalsching van den tekst en andere zwarigheden maar niet eens te gewagen.

––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

1) Langdurig is onder de Joden beraadslaagd of het boek der Spreuken, Prediker en Ezechiël wel heilig mochten heeten en onder de bisschoppen of de brieven van Petrus en Jacobus en de Openbaring wel mochten worden opgenomen. Calvijn zelf hield den 2den Petrusbrief voor onecht en Luther gaf te kennen dat de brief aan Jacobus niet strookte met ’t Apostolisch geloof.

2) Volgens Spinoza zijn het hoofdzakelijk de Farizeën geweest, die den O.T. Kanon hebben samengelezen, omdat de Sadduceeën nooit het Boek Daniël in dien Kanon zouden hebben geduld, aangezien daarin openlijk de opstanding wordt geleerd, die door hen werd geloochend.

3) De meesten stellen zich dit omgekeerd voor.

Toch zijn er altijd nog ernstige menschen, die vasthouden aan de Schrift als de Openbaring Gods.

Ten deele zijn dit menschen die volslagen onkundig zijn omtrent de wijze waarop de Bijbel tot stand is gekomen, en in dit opzicht ouders òf leermeesters, die even weinig weten als zij, blindelings volgen.

Voor hen moge bovenstaande uiteenzetting dienen.

Maar ook zijn er die anders denken.

Deze dieper nadenkenden, verwerpen wel het uiterlijke gezag, maar houden desniettemin vast aan ’t geen zij Gods woord noemen, omdat, naar zij beweren, de Heilige Geest in hun gemoed getuigt van de waarheid van al wat in die Schrift is geschreven, ook al is dit met de rede in strijd. ¹)

Deze overweging is van meer gewicht dan ’t bloot gelooven op gezag en om haar te weerleggen kunnen wij niet volstaan met ons op de geschiedenis te beroepen.

Tegenover haar hebben wij te verwijzen naar de eischen van het gezond verstand, dat ons leert dat van twee tegenstrijdige beweringen slechts ééne waar kan zijn. Zijn nu dergelijke tegenstrijdige uitspraken in den Bijbel aan te toonen, dan volgt daaruit dat niet alles wat in dat boek staat waarachtig is en derhalve ook geen woord van God kan zijn.

Daarom hebben wij ons tot taak gesteld eenige van die tegenstrijdige teksten te verzamelen, om de menschen te overtuigen dat men hier volstrekt niet met eenige bijzondere Openbaring van God te doen heeft, en dat men dus bij verschil van inzicht moet trachten elkander met redelijke bewijsgronden te overtuigen en nooit met woorden uit de ten onrechte zoogenaamde Heilige Schrift ²).

De menigte tot dit inzicht te brengen is nog altijd van ’t hoogste gewicht. Want al is gelukkig in onze naaste omgeving geen vervolging om des geloofs wil meer mogelijk, al komt deze nog maar alleen in onbeschaafde landen als Rusland en Turkije voor, toch bestaat er nog, ook bij ons, een wereld van haat en nijd, achterdocht en kwelling, twist en tweedracht om des geloofs wil tusschen kinderen van eenen huize, zonen van hetzelfde vaderland, leden van dezelfde maatschappij, toch is nog steeds dat geloof in het gezag van den Bijbel een der grootste struikelblokken voor den vooruitgang van ons geslacht.

Immers, het geloof in een bijzondere openbaring, welke ook, hetzij die van Mozes, hetzij van Jezus, hetzij van Mohammed,

–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

1) Calvijn zeide: Testimonium Spiritus omni ratione praestantius. Het getuigenis des Geestes gaat boven alle redeneering uit.

2) Wie zich overtuigen wil hoe onheilig die Schrift hier en daar is, leze La Bible Amusante van Leo Taxil.

hetzij van Madame Blavatsky verhindert de vrije ontwikkeling van het denken en bij voorbaat (a priori) alle redelijk overleg, waardoor het vreedzaam samenleven van menschen voortdurend in gevaar verkeert.

In den eersten Brief aan de Corinthiërs zegt Paulus zelf: „als tot verstandigen spreek ik, beoordeelt gij hetgeen ik zeg”.

Indien de geloovigen dit woord slechts ter harte wilden nemen en niet als de Israëlieten, de profeten op hun woord wilden gelooven, dan zouden zij onmiddellijk Paulus’ dogmatiek zelf als absurd verwerpen.

Hoeveel geestelijke ellende, gewetenswroeging en zieleleed zou daardoor niet voorkomen worden!

Bovendien is het niet te ontkennen dat onze denkbeelden hoe langer zoo meer afwijken van de Bijbelsche wereldbeschouwing en dat de geest des tijds, gedragen door de grondbeginselen der Fransche Revolutie, zich tegen de meeste harer grondbeginselen verzet, zooals door Bilderdijk en Groen van Prinsterer, Da Costa en Dr. A. Kuyper duidelijk is gevoeld en uiteengezet.

De geheimzinnige macht, de stille kracht der overlevering, houdt echter het gezag der Bijbelsche opvatting in stand en daardoor de verheldering van den geest met en benevens de verruiming des gemoeds tegen.

Hoogst eerwaardige menschen ontmoet men die alle hulp aan ongelukkigen weigeren omdat zij een ander geloof zijn toegedaan, terwijl de zoo onontbeerlijke samenwerking op het gebied van armenzorg, wetgeving en onderwijs telkens ontbreekt en dat alleen wegens verschil van inzicht tusschen de denkers van onzen tijd en die van de eerste eeuwen onzer jaartelling, zooals die zijn neergelegd in ’t O. en N. Testament.

Daarom moeten allen die van goeden wille zijn en zich als redelijke menschen willen gedragen met ons medewerken om waar dit mogelijk is het bijgeloof te bestrijden, ook zooals het zich voordoet in den Fetischdienst van een aantal boeken, die in verschillende tijden en zeer verschillenden geest opgesteld, reeds van te voren de onderstelling wettigen dat ze zelfs onderling nooit tot eenheid te brengen zijn, veel min gezag kunnen hebben voor de menschen der twintigste eeuw.

Mogen de aandachtige lezers der tegenstrijdige teksten mede het hunne doen om dat gezag te helpen ondermijnen.

Wij moeten het gezag van het geloof aan den Bijbel zien uit te roeien om plaats te maken voor de heerschappij der Rede.

Dr. Kuyper heeft gezegd òf we hebben de geopenbaarde waarheid in de Schrift òf wel een geopenbaarde waarheid is er niet.

Welnu, wij willen de menschen trachten te overtuigen dat dit laatste het geval is, ten einde daardoor redelijke bezinning de plaats te doen innemen van ongerijmde beschouwingen.

Wij strijden hiermede niet voor of tegen een of andere bepaalde wereldbeschouwing, ook niet voor of tegen den godsdienst, ¹) maar alleen tegen het onvoorwaardelijke geloof in de kerk (den levenden paus) of den Bijbel (den papieren paus). En aangezien we nu in onze omgeving meestal Bijbelgeloovigen ontmoeten treden wij hoofdzakelijk en in de eerste plaats tegen dezen op.

Het geloof in de letter leidt tot de meest dwaze gevolgen.

Toen Luther tegen Zwingli te Marburg optrad in den strijd over het avondmaal, beriep hij zich daarbij op de letter.

Das Wort sie sollen lassen stan, was zijne leuze. Daarom schreef hij ook bij den aanvang van het twistgesprek, terstond met krijt op de tafel de woorden der Inzetting van het Avondmaal en wel, omdat hij monnik was, in ’t Latijn. In den loop van ’t gesprek bracht Zwingli enkele teksten in ’t Grieksch te pas, maar werd door Luther barsch afgewezen, die alleen met Duitsch of Latijn te doen wilde hebben.

Beiden vergaten op te merken dat èn Duitsch èn Latijn èn Grieksch onvoldoende waren waar ’t de letter gold, — omdat Jezus Arameesch had gesproken. Deze woorden nu waren niet meer bekend en dus had men de discussies moeten staken.

In stede daarvan ontbrandde de Avondmaalsstrijd, die de geheele Christenheid in beroering bracht. Deze strijd berustte op de letter en de letter was verloren gegaan. Kan men zich iets onzinnigers denken? Toch is het geschied.

Laat ons toch op onze hoede zijn voor alles wat ongerijmd is.

Aan het absurde gelooft niemand, tenzij het in de Schrift staat (zie Tertulliaan en Calvijn).

Om die reden moet het Schriftgezag met alle middelen bestreden worden.

___________

Waar we nu de Schriftuurplaatsen tegenover elkander willen stellen, rijst de vraag welken tekst we daarbij hebben te volgen.

Het is bekend dat Jahwe, de God der Joden, zelf nooit anders dan in ’t Hebreeuwsch of Chaldeeuwsch gesproken heeft en de Heilige Geest die in de Apostelen woonde, zich altijd van’t Grieksch bediende. Al die talen zijn intusschen dood gegaan en daarom moet de menschheid zich thans met vertalingen van Gods woord behelpen.

–––––––––––––––––––––––––––––––––––––––––

1) Wij zien ons genoodzaakt deze waarschuwing hier in te lasschen, omdat nog altijd, zelfs bij zeer ontwikkelden, Bijbel en godsdienst eensluidende begrippen zijn, alsof er niet de moest verschillende godsdiensten ook buiten den Bijbel bestaan…..
Dezulken denken nog als onze voorvaderen, voor welke Bijbel en godsdienst inderdaad één waren, zooals blijkt uit hot „hac nitimur” hunner munten. Met hac bedoelen zij dan religione on beeldden dit af door den Bijbel.

Welke vertaling moeten wij Hollanders nu bezigen?

Voor het O.T. beveelt zich als van zelven aan de vertaling, die in 1899 door Prof. Kuenen, Dr. Hooikaas, Prof. Kosters en Prof. Oort is uitgegeven; een vertaling die natuurlijk de voorkeur verdient boven die welke in 1637 op last van de Staten-Generaal is verschenen.

Wat het N.T. betreft zou de vertaling die in 1868 van wege de Algemeene Synode der Ned. Hervormde Kerk is uitgegeven, thans de aangewezene zijn, daar de Synode van 1868 toch wel iets beter op de hoogte zal zijn geweest dan die van 1619. Na die uitgave van 1868 is echter in 1912 een nieuwe vertaling van het N.T. verschenen van de hand van Prof. Dr. H. Oort. De ontzaggelijke omvang die de tekstkritiek sinds het midden der vorige eeuw heeft gekregen, en die door Prof. Oort zorgvuldig in alle opzichten is geraadpleegd, maakt nu ook hierbij de keuze niet moeilijk.

Wie het N. Testament wil raadplegen, moet van deze herziene vertaling gebruik maken.

De daarbij gevoegde uitvoerige Noten en Inleidingen, geven bovendien een hoogst gewaardeerde toelichting.

Wij hebben hier deze vertaling tot grondslag genomen en daardoor wordt verklaard, waarom de teksten dezer nieuwe uitgave van vorige uitgaven verschillen en waarom hier en daar teksten zijn weggelaten die zooals zij in de nieuwe vertaling voorkwamen geen tegenstrijdigheden bevatten.

HET BESTUUR.

TEGENSTRIJDIGE TEKSTEN

JAHWE'S

Verschijningen | en Onzichtbaarheid.

Exodus 24:9—11. Toen klom Mozes met Aäron, Nadab en Abihu en zeventig van Israëls oudsten op en zij zagen den God van Israël; onder zijne voeten was een vloer van saffiersteen, klaar als de hemel zelf. Hij strekte zijne hand niet naar Israëls aanzienlijken uit en zij aanschouwden God en aten en dronken.

Joh. 1:18. Niemand heeft ooit God gezien.

Gen. 32:30. Daarom noemde Jacob die plaats Penuël: want: ik heb een God van aangezicht tot aangezicht gezien en er het leven afgebracht. | Ex. 33:20. Voorts zeide hij ¹), Gij kunt mijn aangezicht niet zien, want mij kan niemand zien en in het leven blijven. Ex. 33:23. Neem ik mijne hand weg, dan zult gij mij van achteren zien, maar mijn aangezicht zal niet gezien worden.

JAHWE'S

Woning | en Ongebondenheid aan bepaalde plaatsen
1 Kon. 8:13. Toen sprak Salomo, (na het bouwen van den tempel): Ik heb u eene verhevene woning gebouwd, een duurzame verblijfplaats voor u. | Hand. 7:48. Maar de Allerhoogste woont niet in iets dat met handen gemaakt is. 49. Welk een huis zoudt gij mij bouwen, spreekt de Heer.

1) d.i. Jahwe tot Mozes. Jahwe was de naam van Israëls god.

JAHWE'S

eenigheid | en Meervoudigheid.

Deut. 6:4. Hoor Israël: Jahwe onze God Jahwe is eenig.

Gen. 3:22. Zie de mensch is aan een onzer gelijk geworden.

1 Joh. 5:7. In de oude Vertaling stond:

Want drie zijn er die getuigen in den hemel, de Vader, het Woord en de Heilige Geest; en deze drie zijn een. Later is echter gebleken dat hier in den oudsten tekst geschreven was: Want drie zijn de getuigen: de Geest, het water en het bloed, en die drie zijn eenstemmig.

De tekst der oude vertaling was de grootste steun voor het leerstuk der Drieëenigheid. Zij is echter later ingevoegd en heeft dus geen waarde.

JAHWE'S

Alomtegenwoordigheid. | Onkunde omtrent hetgeen op aarde geschiedde.

Jerem. 23:24. Kan iemand zich in een schuilhoek verbergen dat ik hem niet zou zien? spreekt Jahwe.

Spreuken 15:3. Overal waren de oogen van Jahwe rond, lettende op slechten en goeden.

Gen. 3:9. En Jahwe God riep den mensch toe: Waar zijt gij?

Gen. 11:5. Maar Jahwe daalde af om de stad en den toren die de menschenkinderen gebouwd hadden, te bezien.

Gen. 18:20, 21. Jahwe dan zeide: Tot mij is gekomen het geroep over Sodom en Gomorra, dat hare zonde groot, dat zij zeer zwaar is, ik wil afdalen

| en zien of zij allen al dan niet gedaan hebben naar het geroep dat over haar tot mij gekomen is, opdat ik het wete.

JAHWE'S

Wraakzucht. | Goedertierenheid.

Hebr. 12:29. Want onze God is een verterend vuur.

Ex. 15:34. Jahwe is een krijgsman. Jahwe is zijn naam. Farao's wagenen en legermacht slingerde hij in de zee.

2 Sam. 15:2, 3. Zoo zegt Jahwe der heirscharen: Ik heb gelet op hetgeen Amalek aan Israël gedaan heeft, hoe hij hem in den weg trad toen hij optrok uit Egypte. Daarom ga, versla Amalek en tref hem en al wat hij heeft met den banvloek, verschoon hem niet, maar sla dood, man en vrouw, kind en zuigeling, rund en schaap, kameel en ezel.

1 Sam. 6:19. Maar de zonen van Jechonja verheugden zich niet onder de burgers van Beth-sjemes toen zij de ark van Jahwe zagen, daarom versloeg hij zeventig man van hen.

Nahum 1:2. Een naijverig God, een wreker is Jahwe en zeer grimmig, wraak oefent Jahwe op zijn tegenstanders, hij wrokt tegen zijne vijanden.

1 Joh. 4:9. God is liefde.

Rom. 15:33. God, die vrede geeft, zij met u allen.

Ps. 145:17. Jahwe is gerecht in al zijne wegen en goedertieren in al zijne werken.

Ps. 103:8. Barmhartig en ontfermend is Jahwe, lankmoedig en groot van goedertierenheid.

Ps. 145:9. Goed jegens allen is Jahwe, zijn erbarmen strekt zich over al zijne werken uit.

Joel 2:13. Bekeert u tot Jahwe, uwen god, want hij is genadig en barmhartig, lankmoedig en zeer goedertieren.

Rom. 9:18. Hij ontfermt zich over wien hij wil en hij verhardt wien hij wil.

Mark. 3:29. Maar als iemand op den Heiligen Geest smaalt, die krijgt in der eeuwigheid geen vergiffenis.

Joh. 12:40. Hij heeft hunne oogen verblind en hun hart verhard opdat zij niet met de oogen zien zouden en met het hart verstaan en zich bekeeren.

1 Tim. 2:4. Want dit is welgevallig in de oogen van God onzen redder, die wil dat alle mensen gered worden.

Ps. 103:9. Niet eindeloos twist hij en hij wrokt niet voor eeuwig.

Klaagl. 3:31. Want de Heer zal niet voor altijd verstooten.

Ex. 34:7 die schuld, overtreding en zonde vergeeft, doch ze geenszins ongestraft laat en de schuld der vaderen verhaalt op de kinderen en kindskinderen, ja, op het derde en vierde geslacht. Jes. 14:21. Maakt voor zijne zonen een slachtbank gereed om de schuld hunner vaderen. | Ex. 18:20. Al wie zondigt zal sterven; een zoon zal niet meedragen de schuld zijns vaders, noch een vader die zijns zoons.

Richt. 14:19. Toen kwam de Geest van Jahwe op hem, hij ging af naar Askelon, versloeg van de inwoners dier stad dertig man; nam hunne kleederen af en gaf die aan hen die hem de oplossing van het raadsel medegedeeld hadden.

Matth. 25:46. En dezen zullen heengaan ter eeuwige pijniging maar de rechtschapenen ten eeuwigen leven.

1 Kon. 17:40. Elia zeide: Grijpt de profeten van Baal dat niemand van hen ontkome. En zij grepen hen en Elia voerde hen af naar de beek Kisjon en slachtte hen aldaar.

Gal. 5:22. Maar de vrucht des Geestes is liefde, blijdschap, vrede, geduld, welwillendheid, goedhartigheid, betrouwbaarheid, zachtmoedigheid, ingetogenheid.

Micha 7:18. Wie is God als gij, die de schuld vergeeft, …….. die niet voor eeuwig zijn toorn vasthoudt, maar in goedertierenheid welgevallen heeft.

Spr. 16:4. Jahwe heeft alles gemaakt voor het doel dat hij er mede beoogt, ook den booze voor den dag des ongeluks.

Deut. 7:2, 16. Als Jahwe uw god hen aan u overlevert en gij hen verslaat, dan moet gij hen gansch en al met den banvloek treffen, gij moogt geen verdrag met hun aangaan, geen genade hun verleenen.

16. Gij zult al de volken die Jahwe uw God u overgeeft, verslinden, verschoon hen niet.

Deut. 20:16. Daarentegen zult gij in de steden dezer volken, die Jahwe, uw God, u ten erve geeft, niets wat adem heeft in het leven laten.

2 Petr. 3:9 De Heer is lankmoedig voor u daar hij niet wil dat sommigen verloren gaan maar dat allen tot inkeering komen.

Zie ook 2 Petr. 2:9.

Klaagl. 3:33. Niet van harte verdrukt hij en dompelt in jammer de menschenkinderen.

Ps. 136:1. Looft Jahwe, want hij is goed.

Want eeuwig duurt zijn goedertierenheid.

(Deze laatste regel wordt 26 maal in dezen psalm herhaald).

Exodus 34:6. Toen ging Jahwe hem voorbij en riep: Jahwe is een barmhartig en ontfermend God, lankmoedig en groot in goedertierenheid en trouw.

Rom. 9:18. Zoo ontfermt hij zich over wien hij wil en verhardt hij wien hij wil.

Gen. 4:4, 5. Jahwe nu sloeg acht op Abel en zijn offer maar op Kaïn en zijn offer sloeg hij geen acht.

Mal. 1:2, 3. Jacob heb ik lief gehad en Ezau gehaat.

Rom. 9:11—13. Want toen zij nog niet geboren waren, werd tot haar gezegd de oudere zal de jongere dienen.

Hand. 10:34. Thans zie ik inderdaad dat God geen aanzien des persoons kent.

Rom. 2:11. Want God trekt den een niet vóór boven den ander.

GODS

Veranderlijkheid. | Onveranderlijkheid.

Gen. 6:5 en 6. Toen Jahwe zag dat de boosheid der menschen op aarde groot was .... kreeg Jahwe berouw dat hij den mensch op aarde gemaakt had en het deed hem innig leed.

8. En Jahwe zeide: het berouwt mij dat ik hen gemaakt heb.

Ps. 135:14. Jahwe heeft deernis met zijne dienstknechten.

1 Sam. 15:35. Jahwe had berouw dat hij Saul tot koning gemaakt had over Israël.

Ex. 32:14. Toen kreeg Jahwe berouw over het onheil dat hij gezegd had zijn volk te zullen aandoen.

Jona 3:10. Toen God nu zag wat zij deden en hoe zij zich bekeerd hadden van hun slechten wandel, kreeg hij berouw over het onheil dat hij gezegd had hun te zullen aandoen en hij deed het niet.

Num. 23:19. God is geen man dat hij zijn woord zou breken, geen menschenkind dat hem iets rouwen zou.

1 Sam. 15:29. Ook liegt de Onwankelbare Israëls niet en heeft hij geen berouw; want hij is geen mensch dat hij berouw zou hebben.

Jac. 1:17. De Vader der lichten in wien geen verandering is of schaduw door omwenteling.

Mal. 3:6. Ik Jahwe, ben toch niet veranderd.

DE ZUIVERHEID DER REDENEN DES HEEREN.

Hosea 1:1,2. Jahwe zeide tot Hosea: Ga neem eene overspelige vrouw met kinderen in overspel verwekt. 3. Dientengevolge ging hij en nam Gomer, de dochter van Diblaim. | Ps. 12:7. De woorden van Jahwe zijn reine woorden. Zilver, gezuiverd in den smeltkroes, goud, zeven maal gelouterd.

Deut. 21:10. Wanneer gij uittrekt ten oorlog tegen uwe vijanden en Jahwe uw god, geeft hen in uwe hand — en gij ziet onder de krijgsgevangenen eene vrouw van eene schoone gestalte waarvoor gij liefde opvat en die gij tot vrouw wilt nemen, zoo zult gij haar in uw huis brengen, waar zij haar hoofd kaal schere, hare nagels knippe, en het kleed dat zij als krijgsgevangene droeg, aflegge: dan blijve zij in uw huis eene maand lang en beweene haar vader en moeder. Daarna moogt gij tot haar komen en haar huwen en zal zij u tot vrouw zijn.

GOD

Verzoekt niemand. | Verzoekt Abraham.
Jacob. 1:13. God verzoekt niemand. | Gen. 22:1. Na dezen heeft God Abraham op de proef gesteld.
Voor God is zelfs de hemel niet rein. | Voor God zijn alle dingen rein.
Job 15:15. Zie, zelfs in zijn heiligen stelt God geen vertrouwen en de hemel is niet rein in Zijn oog. | Gen. 1:31. En God zag, dat al wat hij gemaakt had, zeer goed was.

DE SCHEPPING VAN DEN MENSCH.

Gen. 1:27. Zoo schiep God den mensch als zijn evenbeeld, als beeld van God schiep hij hem, man en vrouw schiep hij hen. | Gen. 2:18, 22. Vervolgens zeide Jahwe God. Het is niet goed dat de mensch alleen zij, ik zal hem eene hulpe maken die bij hem past. Vs. 22. Nadat nu Jahwe God uit de rib die hij uit den mensch

Gen. 1:27. God schiep den mensch als zijn evenbeeld. Joh. 4:24. God is geest. | genomen had een vrouw had gebouwd, bracht hij haar tot den mensch. Gen. 2:7. Toen vormde Jahwe God den mensch uit stof van den aardbodem en blies in zijne neusgaten levensadem.

ABRAHAM.

Gen. 17:1. En ik zal u en uw kroost het land waarin gij u als vreemde ophoudt, het gansche land Kanaan, tot een eeuwige bezitting schenken en hun tot God zijn. | Hand. 7:5. En hij gaf hem geen erfdeel daarin, zelfs geen voetstap.

GODS NAAM.

WEL BEKEND | NIET BEKEND.
Gen. 22:14. En Abraham noemde die plaats: Jahwe zal gezien worden, zooals men thans zegt: op den berg van Jahwe zal hij gezien worden. | Ex. 6:1, 2. God sprak tot Mozes en zeide tot hem. Ik ben Jahwe. Aan Abraham, Izaak en Jakob ben ik verschenen als God, de Machtige, en onder mijn naam Jahwe heb ik mij hun niet bekend gemaakt.

GESLACHTSREKENINGEN.

Gen. 11:10, 12, 14. Sem was honderd jaar oud toen hij Arp-hachsad verwekte, twee jaren na den zondvloed. Arphachsjad was vijf en dertig jaar oud toen hij Sjelah verwekte. Sjelah was dertig jaar oud toen hij Heber verwekte. | Luk. 3:35, 36. Den zoon van Salah, den zoon van Kainam, den zoon van Arphachsjad. (Lukas heeft Kainam ingeschoven, die hooger op in 't geslachtsregister voorkomt. Hier heeft de Heilige Geest zich verschreven).

1 Kron. 2:13—15. Isaï verwekte Eliab zijn oudsten zoon, Abinadab den tweeden, Sjimea den derden, Nethaneël den vierden, Raddai den vijfden, Bem den zesden, David den zevenden.

1 Sam. 16:10, 11. Zoo stelde Izaï zijne zeven zonen aan Samuël voor maar Samuël zeide: Jahwe heeft geen van dezen uitverkoren. Hierop zeide Samuël tot Izai: zijn dit al de jonge lieden? En hij hernam: de jongste ontbreekt nog; die weidt de kudde.

(Hier heeft de heilige Geest zich verteld, want er waren maar zes, vóór David aan de beurt kwam.)

2 Kron. 11:21, 22. Rehabeam nu had Maacha de dochter van Absalon meer lief dan al zijn andere vrouwen en bijvrouwen; En Rehabeam stelde Abia den zoon van Maacha tot hoofd, tot vorst onder zijne broeders aan, want hij wilde hem koning maken. | 2 Kron. 13:1, 2. In het achttiende jaar der regeering van Jerobeam werd Abia koning over Juda, drie jaar regeerde hij te Jeruzalem, zijne moeder heette Maacha de dochter Uriëls van Gibea.

DAVID.

2 Sam. 24:1. Jahwe, weder in toorn tegen Israël ontstoken, zette David tegen hen op door te zeggen: Ga, tel Israël en Juda. | 1 Kron. 21:1. Satan trad tegen Israël op en zette David aan om Israël te tellen.

GETALLEN.

Gen. 46:27. Jacobs afstammelingen die met hem naar Egypte zijn gekomen, waren behalve de vrouwen van Jacobs zonen, samen zes en zestig zielen. De zonen van Jozef hem in Egypte geboren, waren twee in getal, zoo was het geheele huis van Jacob dat in Egypte gekomen is, zeventig zielen sterk. | Hand. 7:14. En Jozef zond heen en ontbood zijnen vader Jacob en diens geheele gezin bestaande uit vijf en zeventig zielen.

(66 zielen + Jacob + Jozef en diens twee zonen = 70). | (75 zielen. Het verschil komt daaruit voort dat uit de Gr. vertaling van 't O.T. 5 personen meer genoemd worden in de lijst).
Genesis 15:13, Jahwe zeide tot Abram:Weet dat uwe nazaten vertoeven zullen in een land dat niet het hunne is, waar zij in slavernij verkeeren zullen en men hen onderdrukken zal, vierhonderd jaren. Hand. 7:6 geeft dit zelfde slecht vertaald weer. | Ex. 12:40. Het verblijf der Israëlieten in Egypte had 430 jaar geduurd.
2 Sam. 24:9. Israël was achthonderd duizend strijdbare mannen die het zwaard voerden. Juda 500.000 man sterk. | 1 Kron. 21:5, 6. De uitkomst der volkstelling. Gansch Israël was elf honderd duizend man die het zwaard voerden; Juda 470.000 man die het zwaard voerden.
2 Samuel 24:24. Maar de koning zeide tot Ornan: Volstrekt niet. Ik wil het voor den vollen prijs van u koopen en aan Jahwe mijn God geen brandoffers brengen die mij niets kosten. Zoo kocht David den dorschvloer voor vijftig zilveren sikkelen. | 1 Kron. 21:24. 27. Maar Koning David zeide tot Ornan: Volstrekt niet. Ik wil het voor den vollen prijs koopen, want ik wil niet wat aan u behoort nemen voor Jahwe om brandoffers te brengen die mij niets kosten. Zoo gaf David aan Ornan voor de plek een gewicht van zeshonderd sikkelen goud.
1 Kon. 7:15, 21. Hij goot de twee zuilen voor het portaal des tempels van koper. Achttien el was de eene zuil hoog. | 2 Kron. 3:15. Voorts maakte hij voor het huis 2 zuilen, vijf en dertig el hoog met een kroon op den top van vijf el.
1 Kon. 7:22, 26. Hij vervaardigde de zee … Twee duizend vat hield zij. | 2 Kron. 4:2, 5. Ook vervaardigde hij de zee ... er ging drie duizend vat in.
2 Kon. 3:1. Joram de zoon van Achab werd koning over Israël te Samarië in het achttiende jaar der regeering van Josafat over Juda. | 2 Kon. 8:16. In het vijfde jaar nu van Joram den zoon van Achab, den koning van Israël, werd den koning van Juda, koning.

2 Kon. 1:17. En zijn broeder Joram werd koning in zijne plaats, in het tweede jaar der regeering van Joram den zoon van Josafat over Juda. |
2 Kon. 24:8. Jojachim was achttien jaar oud toen hij koning werd en hij heeft 3 maanden te Jeruzalem geregeerd. | 2 Kron. 36:9. Acht jaar was Jojachim oud toen hij koning werd en drie maanden en tien dagen regeerde hij te Jeruzalem.

Ezra II:64. De gansche gemeente bestond in het geheel uit 42.360 man.

In Ezra II:1 worden al de familiën afzonderlijk genoemd en dan verkrijgt men een getal van 29.818, in Nehemia 7, 31.089 en in 3 Ezra 5, 30.143. Hieruit volgt, dat in de afzonderlijke lijsten fouten zijn ingeslopen, zeggen de uitgevers der Nieuwe Vertaling van het O.T.

Deze verschillende geslachtsrekeningen (genealogiën) hebben reeds van de oudste tijden afaan veel aanstoot gegeven, weshalve in 1 Tim. 1:4 daartegen gewaarschuwd wordt.

DE ONSTERFELIJKHEID

in het Nieuwe Testament ALS ONTWIJFELBAAR AANGENOMEN. | in het Oude testament ONTKEND.
Matth. 19:29. En al wie verlaten heeft huizen, of broeders of zusters of vader en moeder of vrouw, of kinderen of akkers om mijns naams wil zal honderdvoud ontvangen en het eeuwige leven beërven. | Gen. 3:19. In het zweet uws aanschijns zult gij brood eten totdat gij wederkeert tot den aardbodem, dewijl gij daaruit genomen zijt, want stof zijt gij en tot stof zult gij wederkeeren.
1 Cor. 15:16. Want indien er geen dooden worden opgewekt, zoo is Christus ook niet opgewekt. | Job. 7:9. Gelijk een wolk verdwijnt en heengaat, zoo stijgt wie ter onderwereld nederdaalt niet op.

1 Cor. 15:52. Want de bazuin zal schallen en de dooden zullen onverderfelijk worden opgewekt en zullen veranderd worden.

Openb. 20:12, 13. En ik zag de dooden, klein en groot, staande voor den troon en . . . zij werden geoordeeld, een iegelijk naar zijne werken.

Matth. 5:46. En dezen zullen heengaan ter eeuwige pijniging, maar de rechtvaardigen ten eeuwigen leven.

Joh. 5:28 en 29. De ure komt waarin allen die in de graven zijn, zijne stem zullen hooren en zullen uitgaan.

Joh. 6:40. Dit is de wil des Vaders, dat ieder die den Zoon aanschouwt en in hem gelooft, het eeuwige leven hebbe en ik hem opwekke ten laatsten dage.

Prediker 9:4, 5, 10. Een levende hond is er beter aan toe dan een doode leeuw, de levenden immers weten dat zij sterven moeten, maar de dooden weten niets en hebben geen loon meer, daar de heugenis van hen verloren gaat.

10. Er is geen werk, geen overleggen, geen kennis, geen wijsheid in het doodenrijk waarheen gij gaat.

Pred. 3:10. Want het lot van de menschenkinderen en dat van het vee — een en hetzelfde lot hebben zij: de een sterft evengoed als de ander: zij hebben allen denzelfden adem, en de mensch heeft niet voor boven het vee.

20. Alles gaat naar één plaats, alles is uit het stof en alles keert terug naar het stof.

ONDERGANG DER WERELD.

Ps. 104:5. Hij heeft de aarde op hare steunsels gegrondvest, zoodat zij nooit of te nimmer wankelt. | Hebr. 1:10, 11. Gij Heer hebt in den beginne de aarde gegrondvest en de hemelen zijn werken uwer handen. Zij zullen vergaan.
Pred. 1:4. Het eene geslacht en het andere komt en de aarde blijft eeuwig bestaan. | Marc. 13:31. De hemel en de aarde zullen voorbij gaan, enz. 2 Petr. 3:10. Dan zullen de hemelen met gedruisch verdwijnen en de aarde en wat op haar gemaakt is niet meer gevonden worden.

TEGENSTRIJDIGHEDEN VAN ALLERLEI AARD.

Deut. 10:6, 7. De Israëlieten zijn opgebroken van Beeroth Bene Jaälkan naar Mozera, daar is Aäron gestorven.

Num. 33:30 — 31. Zij braken op uit Mozeroth en legerden zich in Bene Jaälkan.

Daarna volgen nog 6 andere plaatsen en eindelijk

Vs. 37. legeren zij zich aan den berg Hor.

Vs. 38. En de priester Aäron beklom den berg Hor naar Jahwe's last en stierf daar.

2 Kron. 20:35—37, 21, 1. Hierna ging Josjafat, de koning van Juda, een bondgenootschap aan met Ahazja, de koning van Israël, deze handelde goddeloos. Hij nam hem tot bondgenoot om schepen te bouwen, waarmede men naar Tarsjis zou varen. En zij bouwden schepen te Esjon Geber. Maar Eliëser, de zoon van Dodra uit Maresja, profeteerde tegen Josjafat. Daar gij een bondgenootschap met Ahazja hebt aangegaan, breekt Jahwe uw maaksel stuk. En de schepen verongelukten, zodat zij niet naar Tarsjis konden varen. En Josjafat ging ter ruste bij zijne vaderen.

1 Kon. 22:50, 51. Toen zeide Ahazja, de zoon van Achab, tot Josjafat (nadat de schepen verongelukt waren). Laat mijne knechten met uwe knechten op de schepen gaan. Maar Josjafat weigerde.

Josjafat ging ter ruste bij zijne vaderen.

JEZUS.

Hand. 2:29, 30. Daar hij (de patriarch David) een profeet was, en wist dat God hem met eede gezworen had, dat hij er uit de vrucht zijner lende, een op zijnen troon zou zetten, heeft hij dit voorziende gesproken van de opstanding van den Christus. | Matth. 1:18, 25. De geboorte van Jezus Christus was nu aldus: Toen namelijk Maria, zijne moeder met Jozef ondertrouwd was, werd zij, eer zij waren saamgekomen, zwanger bevonden uit den Heiligen Geest. En Jozef bekende haar niet voordat zij een zoon gebaard had, en hij noemde hem Jezus.

Matth. 1. Geslachtsboek van Jezus Christus, zoon van David, zoon van Abraham.

Matth. 1:6. David.

Salomo.

Roboam.

Abia.

Asa.

Josaphat.

Joram.

Ozias.

Joatham.

Achaz.

Ezekias.

Manasse.

Amon.

Josias.

Jechonias.

Salathiël.

Zorababel.

Abiud.

Eljakim.

Azor.

Sadok.

Achim.

Eliud.

Eleazar.

Matthan.

Jakob.

Matth. 1:16 en Jakob verwekte Jozef den man van Maria uit welke geboren is Jezus, genaamd Christus.

Luk. 3, vs. 23 vlgg En Jezus was omstreeks dertig jaren oud, toen hij begon, zijnde naar men meende, een Jozef, den zoon van Eli, enz.

David.

Nathan.

Mattatha.

Maînan.

Meleas.

Eljakim.

Jonan.

Jozef.

Juda.

Simeon.

Levi.

Matthat.

Jorim.

Eliëzer.

Joses.

Er.

Elmodam.

Kosam.

Addi.

Melchi.

Neri.

Salathiël.

Zorobabel.

Rhesa.

Johannas.

Juda.

Jozef.

Semeï.

Mattathias.

Maäth.

Naggaï.

Esli.

Naüm.

Amos.

Mattathias.

Jozef.

Jannas.

Melchi.

Levi.

Matthat.

Heli.

Jozef, de vader van Jezus.

Volgens bovenstaande teksten is Jezus uit David voortgekomen naar het vleesch, naar de belofte Gods. In dat geval moest Jozef de vader van Jezus wezen. Volgens de lijst uit Matth. bestonden er van David tot Jozef 27 voorvaderen. | Volgens de berichten uit Matth. en Lukas is Jozef echter niet de vader van Jezus, en is dus de belofte Gods aan David niet vervuld. Volgens de lijst uit Lukas bestonden er van David tot Jozef 42 voorvaderen. Vóór David werden nog 30 voorvaderen opgeteld, eindigende met Adam, den zoon van God.
Gen. 6:1, 2. De zonen Gods zagen dat de dochteren der menschen schoon waren en namen zich tot vrouwen alle, die zij verkozen. | 1 Joh. 4:9. Hierin is de liefde Gods openbaar geworden, dat God zijnen eeniggeboren Zoon in de wereld gezonden heeft.

Joh. 3, 22, 24. Daarna ging Jezus met zijn leerlingen naar het land van Judea en vertoefde daar met hen en doopte. En ook Johannes doopte.

24. want Johannes was nog niet in de gevangenis geworpen.

(Onder de leerlingen behoorden Petrus en Andreas, volgens Joh. 1:40—42 reeds bekeerd toen Joh. nog doopte en in Judea).

Mark. 1:14. Nadat nu Johannes in hechtenis was genomen, kwam Jezus in Galilea.

16. En langs de zee van Galilea gaande, zag hij Simon en Andreas ....

18 En zij verlieten de netten en volgden hem.

(Petrus en Andreas worden hier bekeerd, nadat Joh. overgeleverd was en in Galilea).

Marc. 1:9, 13. En het geschiedde in die dagen, dat Jezus kwam van Nazaret in Galilea en door Johannes gedoopt werd in de Jordaan. Vs. 12 en 13. En terstond dreef de Geest hem naar de woestijn. En hij was in de woestijn veertig dagen. | Joh 2:1, 2. En op den derden dag (nadat Jezus gedoopt was), was er een bruiloft te Kana in Galilea. En ook Jezus en zijne leerlingen werden tot de bruiloft genoodigd.
1 Joh. 4:2. Hieraan kent gij den geest Gods: iedere geest die den in het vleesch gekomen Jezus Christus belijdt is uit God. | Marc. 1. 23, 24. En er was in hunne synagoge een mensch met een onreinen geest en hij schreeuwde, zeggende: Ha, wat hebben wij met u te doen, gij Jezus de Nazarener? Gij komt om ons te verderven. Ik weet wie gij zijt, de heilige Gods.

Marc. 5:2. Zoodra hij uit het schip gegaan was, kwam hem uit de grafsteden een mensch met een onreinen geest tegemoet. Volgt het verhaal van de zwijnen. | Matth. 8:28. En toen hij aan de overzijde gekomen was, ontmoetten hem twee bezetenen die uit de grafsteden kwamen. Volgt het verhaal van de zwijnen.
Marc. 10:46, 47. En zij kwamen te Jericho. En toen hij met zijne leerlingen en een talrijke schare Jericho uitging, zat de zoon van Timeus, Bartimeus, een blinde bedelaar aan den weg .... en hij begon te roepen: Zoon Davids, Ontferm u mijner. | Matth. 20:29. Toen zij Jericho uitgingen volgde hen een groote schare. En zie twee blinden .... riepen zeggende, Ontferm u onzer Zoon Davids.
Joh. 5:40. Gij wilt tot mij niet komen, om het leven te hebben. (Ieder kon dus vrijwillig tot Jezus komen). | Joh. 6:44. Niemand kan tot mij komen, tenzij de Vader die mij gezonden heeft, hem trekke.
Job. 5:22. Ja ook oordeelt de Vader niemand, maar heeft geheel het oordeel aan den Zoon gegeven. | Joh. 12:47. En indien iemand mijne woorden hoort en niet bewaart, ik oordeel hem niet, want ik ben niet gekomen om de wereld te oordeelen, maar om de wereld te behouden.
Luk 14:26 Indien iemand tot mij komt en niet haat zijn vader en moeder en vrouw en kinderen en broers en zusters, ja zelfs zijn eigen leven, hij kan mijn leerling niet zijn. | 1 Joh. 3:15. Ieder die zijn broeder haat, is een moordenaar.
Matth 7:7. 8. Bidt en u zal gegeven worden, zoekt en gij zult vinden, klopt aan en u zal open gedaan worden. Want een ieder die bidt ontvangt en die zoekt vindt, en die aanklopt dien zal opengedaan worden. | Luc. 13 ; 24. Strijdt om in te gaan door de enge deur! Want velen, zeg ik u, zullen zoeken in te gaan, en zullen het niet kunnen.
Lukas 1:32 Deze (Jezus) zal groot zijn en zoon des Allerhoogsten genoemd worden en God | Joh. 18:36. Jezus antwoordde Mijn koningrijk is niet van deze wereld.

de Heer zal hem den troon van zijnen vader David geven en hij zal over het huis Jakobs (de Israëlieten) koning zijn tot in eeuwigheid. (Dit waren de woorden die de engel Gabriël tot Maria sprak). |
Matth. 16:4. Een boos en overspelig geslacht verlangt een teeken en er zal geen teeken gegeven worden dan het teeken van Jona. | Hand. 2:22. Jezus den Nazarener, een man u van God aangewezen door krachten en wonderen en teekenen die God door hem in uw midden gedaan heeft.
Matth. 12:38, 39. Toen zeiden de schriftgeleerden: Meester, wij wilden van u een teeken zien. Maar hij antwoordde en zeide tot hen: Een boos en overspelig geslacht verlangt een teeken en er zal geen teeken aan gegeven worden dan het teeken van den profeet Jona. | Joh. 20:30. Nog vele andere teekenen dan deed Jezus voor de oogen der leerlingen. Joh. 3:2. Deze (Nikodemus) kwam des nachts tot Jezus en zeide tot hem: Rabbi, wij weten dat gij als leeraar van God gekomen zijt want niemand kan die teekenen doen welke gij doet zoo God niet met hem is. Joh. 12:37.
Marc. 6:5. En hij kon aldaar geenerlei kracht doen. | Joh. 3:35. De vader heeft den Zoon lief en heeft alles in Zijne hand gegeven.
Hand. 10:34, 35. En Petrus opende den mond en zeide: Naar waarheid bemerk ik dat God geen aannemer des persoons is, maar dat onder ieder volk, wie hem vreest en gerechtigheid werkt, hem aangenaam is. | Joh. 14:6. Jezus zeide tot hem. Ik ben de weg en de waarheid en het leven, niemand komt tot den Vader dan door mij. Hand. 4:12. En het heil is in niemand anders, want er is ook onder den hemel geen andere naam die onder de menschen gegeven is, waardoor wij moeten behouden worden.

Joh. 5:31. Jezus zeide (vs. 19). Indien ik van mijzelven getuig, mijne getuigenis is niet waarachtig. | Joh. 8:14, 18. Jezus zeide tot hen: Ook als ik van mij zelven getuig, is mijne getuigenis waarachtig. 18. Ik ben het die van mij zelven getuig.

Matth. 5:17-19. Meent niet dat ik gekomen ben om de wet of de profeten te ontbinden, maar om aan te vullen. Want voorwaar, ik zeg u, totdat de hemel en de aarde zijn voorbijgegaan, zal er van de wet niet een tittel of jota voorbijgaan tot dat het alles is geschied. Wie dan een van minste dezer geboden ontbindt en de menschen dus leert, zal de minste genoemd worden in het koninkrijk der hemelen: maar wie ze doet en leert, die zal groot genoemd worden in het koninkrijk der hemelen.

Rom. 7:4. Zoo zijt dan ook gij mijne broeders voor de wet gestorven door het lichaam van Christus, om eens anderen te worden.

Vs. 6 maar nu zijn wij ontslagen van de wet.

Ephes. 2:15. Daar hij (Christus Jezus) door zijn leven en sterven, de wet der geboden en inzettingen te niet deed.

Matth. 19:28. En Jezus zeide tot zijne discipelen: Vs. 28. Wanneer de Zoon des menschen zal gezeten zijn op den troon zijner heerlijkheid, bij de Wedergeboorte zult ook gij zitten op twaalf troonen, oordeelende de twaalf geslachten Israels. | Joh. 6:70. Jezus antwoordde hun. Heb ik niet u twaalf uitverkoren? en een uit u is een duivel.
1 Joh. 3:6. Een iegelijk die in hem blijft, die doet de zonde niet. | 2 Kron. 6:36, want geen mensch is er die niet zondigt.
1 Joh. 3:9. Een iegelijk die uit God geboren is, die doet de zonde niet... hij kan niet zondigen, want hij is uit God geboren. | Pred. 7:20. Immers er is geen mensch op aarde zoo braaf dat hij goed doet zonder ooit te zondigen.
Philipp. 2:6 (Jezus Christus) die in de gestalte Gods zijnde | Joh. 14:28. De vader is meerder dan ik.

het geen roof achtte gelijk aan God te zijn. | Wat noemt gij mij goed?
Joh. 16:16. Al wat de Vader heeft is het mijne. | Marc. 13:32. Doch van die ure weet niemand ook de Zoon niet, dan de Vader.
Matt. 27:12. En terwijl hij door de overpriesters en de oudsten beschuldigd werd, antwoordde hij niets. Zie ook Marc. 15:4. | Joh. 18:19, 20. De Hoogepriester dan vroeg Jezus naar zijne leerlingen en naar zijn leer. Jezus antwoordde hem. Ik heb vrijuit gesproken tot de wereld, ik heb ten allen tijde in synagogen en in den tempel geleerd, waar alle joden samenkomen en in het verborgen heb ik niets gesproken.

Matth. 27:13, 14. Toen zeide Pilatus tot hem. Hoort gij niet hoeveel zij tegen u getuigen ? En hij antwoordde hem op niet één woord zoodat de landvoogd zich zeer verwonderde.

Joh. 18:33, 34. Pilatus dan ging wederom in het rechthuis en riep Jezus en zeide tot hem:zijt gij de koning der Joden ? Jezus antwoordde hem: zegt gij dit van u zelven of hebben 't u anderen van mij gezegd?

36. Jezus antwoordde: Mijn

koningrijk is niet van deze wereld, enz.

Marc. 15:2. En Pilatus vroeg hem zijt gij de koning der Joden. En hij antwoordde en zeide tot hem: Gij zegt het.

Zie ook Lucas 23:3.

Marcus 15:20. En het was de derde ure toen zij hem kruisigden. | Joh. 19:14, 15, 17. En het was omtrent de zesde ure. Vs. 15. En de Joden schreeuwden weg met hem, kruisig hem. Vs. 17 en hij ging uit naar Golgotha, waar zij hem kruisigden.
Matth. 27:44. En hetzelfde | Luk. 33:39, 40. En een der

verweten hem ook de moordenaars die met hem gekruisigd waren. | gehangen misdadigers lasterde hem zeggende: Indien gij de koning der Joden zijt, verlos u zelven en ons. Doch de ander antwoordde en bestrafte hem, zeggende: Vreest gij ook God niet, daar gij toch dezelfde straf ondergaat.
Joh. 20:17. Jezus zeide tot haar: Raak mij niet aan, want nog ben ik niet opgevaren tot den Vader. (Dit werd gezegd den derden dag na de kruisiging). | Lucas 23:43. En Jezus zeide tot hem, Voorwaar ik zeg u heden zult gij met mij in het paradijs zijn.
Joh. 10:30. Ik en de Vader zijn een. | Marc. 15:35. En ter negender ure riep Jezus met luide stem, zeggende: Mijn God, mijn God, waarom hebt gij mij verlaten?
Matth. 12:40. Want gelijk Jona drie dagen en drie nachten was in den buik van den walvisch, alzoo zal de zoon des menschen drie dagen en drie nachten wonen in het hart der aarde. | Matth. 28:1, 6. En laat op den Sabbat, bij het aanlichten van den eersten dag der week, kwam Maria Magdalena en de andere Maria om het graf te bezien. 6. En de engel zeide: hij is niet hier, want hij is opgewekt, gelijk hij zelf gezegd heeft.

Van Vrijdagavond tot Zondagmorgen zijn maar twee nachten.

Hand. 26:23. Dat de Christus lijden zou, en dat hij als de eerste die uit de dooden is opgestaan, een licht zou verkondigen aan het volk en aan de heidenen. | 1. Kon. 17:21. Daarop strekte hij zich drie keeren over den knaap uit en riep tot Jahwe, Jahwe, mijn God, moge de ziel van dezen knaap in hem wederkeeren.
Openb. Joh. 1:5. Jezus Christus, den eerstgeborene uit de dooden. | 23. En Jahwe verhoorde Elia. De ziel van den knaap keerde in hem terug en hij herleefde.

| Joh. XI:43, 44. En hij riep met luide stem: Lazarus kom uit. Nu kwam de overledene er uit. Zie ook Luc. 7:12, 15.

Joh. 20:8. 9. Toen ging ook de andere leerling erin, die het eerst bij het graf gekomen was en hij zag en geloofde, want zij wisten nog de schrift niet dat hij uit de dooden moest opstaan.

Luk. 24:6-8. Gedenkt hoe hij tot u gesproken heeft, toen hij nog in Galilea was, zeggende:

De zoon des menschen ...... moet ten derden dage opstaan. en zij werden indachtig aan zijne woorden.

(De discipelen wisten het dus wel)

Matth. 20:19. 27:63, 65.

Marc. 8:31. 10:34.

Luc. 18:34.

Marc. 16:8. En uitgegaan zijnde vloden zij weg van de grafstede ..... en zij zeiden aan niemand iets, want zij waren bevreesd. | Luc. 24:9. En van de grafstede teruggekeerd berichtten zij dit alles aan de elven en aan al de overigen.
Luc. 24:49. Blijft in de stad (Jeruzalem) totdat gij met kracht uit den Hooge zult toegerust zijn. | Matth. 28:16. De elf leerlingen nu gingen heen naar Galilea naar den berg, waar Jezus hen bescheiden had.

HEMELVAART.

Volgens Luc. 24, 50 en 51 is deze geschied te Bethanië.

Volgens Hand. 1:9 en 12 is deze geschied te Jeruzalem op den Olijfberg.

Volgens Marc. 16:14, 19 in een huis te Jeruzalem.

Joh. 3:13. En niemand is ten hemel opgeklommen, dan die uit den hemel nedergedaald is, de Zoon des Menschen. | 2 Kon. 2 vs. 11. En Elia voer in den storm ten hemel. Hebr. 11:5. Door geloof is Henoch weggenomen, zonder den dood te zien. Zie Gen 5:24.

Luc. 1:15. En hij (Johannes de Dooper) zal met heiligen geest vervuld worden reeds van den schoot zijner moeder af. Luc. 1:41. En Elisabeth werd met heiligen geest vervuld. Luc. 1:67. En Zacharia zijn vader werd van heiligen geest vervuld. | Joh. 7:39. Dit nu zeide hij van den Geest, welken zij die in hem gelooven ontvangen zouden, want de geest was er nog niet, daar Jezus nog niet verheerlijkt was.
Matth. 23:1, 9. En na afloop van den Sabbat kwam Maria Magdalena en de andere Maria om het graf te bezoeken. 9. En Jezus ontmoette haar en zeide: Weest gegroet. En zij traden toe en grepen zijne voeten en vielen voor hem neder. | Joh. 20 ; 17. Jezus zeide tot haar: raak mij niet aan, want nog ben ik niet opgevaren tot den Vader.

Joh. 21:1.14. Daarmee openbaarde Jezus zich wederom aan de leerlingen bij de zee van Tiberias.

14. Dit was reeds de derde maal, dat Jezus zich aan zijn leerlingen openbaarde, na uit de dooden te zijn opgestaan.

In vs. 24 blijkt dat Johannes zelven dit Evangelie niet geschreven heeft.

Jezus had zich reeds vertoond aan Maria Magdalena, aan de beide Maria's, aan de Emmausgangers, Luc. 24:13, 15, aan Petrus, 24:34, aan de elve. Luc. 24:33, 36, aan de tien, Joh. 20:14, nog eens aan de elve, Joh. 20:26 Aan de twaalven ¹) ? 1 Cor. 15:5 misschien ook aan 500 broeders opeens, aan Jacobus en aan alle apostelen. 1 Cor. 15:6, 7. Dus tienmaal.

1) Wie waren de twaalven, nadat Judas zich verworgd had?

DE APOSTELEN.

JUDAS.

Hand. 1:18. Deze dan heeft voor het loon der ongerechtigheid een stuk land gekocht en voorovergevallen, is hij midden opgevallen en al zijne ingewanden zijn uitgestort. | Matth. 27:5-7. En hij wierp de zilverlingen in den tempel en vertrok en hij ging heen en verhing zich. 7. En de overpriesters kochten daarvoor den akker.

PAULUS.

Hand. 9:7. De mannen nu, die met hem reisden, stonden verbaasd, daar zij wel de stem hoorden, maar niemand zagen. | Hand. 22:9. Zij nu die met mij waren, zagen wel het licht maar de stem desgenen die tot mij sprak, hoorden zij niet.

Hand. 10:34. Naar waarheid bemerk ik, dat God geen aannemer des persoons is.

Rom. 2:11. Want er is bij God geen aanneming des persoons.

Rom. 9:11-13. Want toen de kinderen der belofte nog niet geboren waren en nog geen goed of kwaad gedaan hadden, toen werd — opdat het voornemen Gods hetwelk naar de verkiezing was, kracht zou hebben — tot haar (Sara) gezegd: De oudste zal den jongste dienen, gelijk geschreven staat: Jacob heb ik liefgehad, doch Ezau gehaat.

Rom. 9:18. Zoo ontfermt hij zich dan over wien hij wil en verhardt hij wien hij wil. Zie ook Mat. 1:2, 3 en Gen. 4:4, 5.

Luc. 21:16. Gij zult zelfs door ouders en broeders en bloedverwanten en vrienden worden overgeleverd en eenigen van u zullen zij dooden. | Luc. 21:18. En geen haar van uw hoofd zal verloren gaan.
Matth. 28:19. Gaat heen, maakt al de volken mijn leerlingen, en brengt hen door den doop onder den naam des Vaders, des Zoons en des heiligen Geestes. | 1. Cor. 1:17. Want Christus heeft mij niet gezonden om te doopen, maar om het evangelie te verkondigen.

Marc. 16 ….. ¹) |

Hand. 9:24-28. (Toen Paulus te Damascus predikte na zijne bekeering), bewaakten (de Joden)

zelfs de poorten dag en nacht, opdat zij hem mochten ombrengen. Doch de leerlingen namen hem des nachts en lieten hem over den muur neder, hem aflatende in een mand.

Toen hij nu te Jeruzalem gekomen was, poogde hij zich bij de leerlingen te voegen, en zij vreesden hem allen, daar zij niet geloofden dat hij een leerling was *.

Maar Barnabas nam hem tot zich en bracht hem tot de apostelen, en verhaalde hun, hoe hij op den weg den Heer gezien en dat hij tot hem gesproken had, en hoe hij te Damascus vrijmoedig had geleerd in den naam van Jezus. En hij was met hen in en uitgaande te Jerusalem.

Gal. 1:15—20. Maar toen het hem (Gode) behaagd had zijnen zoon in mij te openbaren, opdat ik hem verkondigen zou onder de heidenen, ben ik terstond niet met vleesch en bloed te rade gegaan en ben niet opgegaan naar Jeruzalem tot hen, die vóór mij apostelen waren, maar ik ging henen naar Arabië en ben vandaar naar Damascus teruggekeerd. Daarna ging ik na drie jaren op naar Jerusalem om Kefas te leeren kennen en bleef bij hem vijftien dagen. Doch een ander van de apostelen zag ik niet dan Jacobus, den broeder des Heeren. Hetgeen ik u schrijf, zie ik zweer u, dat ik niet lieg.

(* Deze getuigenis van de Schrift is met de getuigenis van Paulus in strijd).

Lev. 19:13. Gij zult uwen naaste niets afpersen, noch hem berooven. | Ex 3:22. ledere vrouw moet van hare buurvrouw en van wie in haar huis verkeert, zilveren en gouden voorwerpen vragen ; gij zult ze leggen op uwe zonen en dochteren en zoo Egypte plunderen.
Spr. 12:22. Een afschuw heeft Jahwe van leugenlippen. | 1 Kron. 22:22, 23. De leugengeest zeide: Ik zal heengaan en een leugengeest zijn in de mond van al zijn profeten. En Jahwe zeide: Ga heen en doe alzoo.

1) Deze tekst geldt niet, want wat na Marc. 16:8 geschreven en gedrukt is, komt in de beste Handschriften niet voor.

| Zoo heeft Jahwe een leugengeest gelegd in den mond van al uw profeten en Jahwe heeft kwaad over u besloten.
Ex. 20:13. Gij zult niet dooden. | Ex. 32:27. (Toen alle Levieten zich om Mozes verzameld hadden) zeide hij tot hen: zoo zegt Jahwe Israëls God: Elk uwer hange zijn zwaard aan zijne heup. Gaat het leger door van de eene poort tot de andere, heen en terug en doode ieder, zijn broeder, vriend en naaste.
Ex. 20:17. Gij zult niet begeeren uws naasten vrouw. Lev. 20:10. Als iemand overspel bedrijft met de vrouw van zijn naaste, dan zullen zij, en de overspeler en de overspeelster zeker ter dood gebracht worden. | Hosea 3:1. Toen zeide Jahwe lot Hosea: Ga, neem eene overspelige vrouw met kinderen in overspel verwekt.
Ex. 20:4. Gij zult u geen beeld maken, geen gedaante van iets, dat aan den hemel daarboven of op de aarde hierbeneden of in het water onder de aarde is. | Ex. 25:18. En Jahwe zeide tot Mozes: Maak ook twee Cherubs van goud, van gedreven werk moet gij ze maken aan de beide einden van het deksel.
Ps. 92:13. De rechtschapene gedijt als de palm, groeit als de ceder op de Libanon. | Jes. 57:1. De rechtschapene kwam om zonder dat iemand het ter harte nam. De vromen werden weggerukt, zonder dat iemand er op lette.
Spreuken 12:21. Geenerlei onheil wedervaart den rechtschapene, maar de boozen zijn vol rampspoed. | Pred. 17:2. Eenerlei wedervaart den brave en den booze. Pred. 7:16. Er zijn braven die met al hun braafheid omkomen en slechten die met al hun slechtheid lang leven.

Jac. 5:16. Veel vermag een krachtig gebed van een rechtvaardige. | Rom. 3:10. Er is geen rechtschapene, ook niet één.
Spreuken 16:8. Beter weinig met deugd dan rijke inkomsten met onrecht. | Pred. 7:16. Wees niet al te braaf en niet overdreven wijs.
1 Joh. 3:6, 9. Ieder die in hem blijft, zondigt niet. Ieder die zondigt heeft hem niet gezien, noch hem gekend. | 2 Kron. 6:36. Geen mensch is er die niet zondigt. Pred. 7:20. Er is geen mensch op aarde zoo braaf dat hij goed doet zonder ooit te zondigen.
Vs. 9. Ieder die uit God geboren is doet geen zonde . . . en hij kan niet zondigen, omdat hij uit God geboren is. | 1 Joh.1:8. Indien wij zeggen dat wij geen zonde hebben, dan misleiden wij ons zelve, en de waarheid is in ons niet.
Rom. 2:12. Want zoovelen zonder de wet gezondigd hebben zullen ook zonder wet verloren gaan. | Rom. 4:15. Waar geen wet is, is ook geen overtreding.
1 Cor. 13:2. En al heb ik al het geloof zoodat ik bergen verzet, maar ik heb geen liefde zoo ben ik niets. | Gal. 1:9. Indien iemand U een ander evangelie verkondigt dan gij ontvangen hebt, hij zij vervloekt.
Matth. 5:43, 44. Gij hebt gehoord dat er gezegd is: Gij zult uw naaste liefhebben en uwen vijand haten. Maar ik zeg u hebt uwe vijanden lief en bidt voor hen die u vervolgen. | Lev. 19:18. Wreek u niet en wrok niet tegen uwe volksgenoten, maar hebt uwen naaste ¹) lief als u zelven. Ik ben Jahwe. Gen. 12:3. Ook zal ik zegenen die u zegenen en wie u verwenschen zal ik vervloeken.

1) Hier wordt met naaste den Jood bedoeld, van den vijand is geen sprake.

| Ps. 137:1. Wel hem, die uwe kinderkens aangrijpt en te pletter slaat tegen de rots.
Ex. 21:23—25. Maar wordt zij (de vrouw) gedeerd, dan zult gij geven leven voor leven, oog voor oog, tand voor tand, hand voor hand, voet voor voet, brandwond voor brandwond, snede voor snede, striem voor striem. | Matth. 5, 33, 39. Gij hebt gehoord dat er gezegd is: Oog om oog en tand om tand. Doch ik zeg u: wedersta den booze niet, maar wie u op de rechter wang slaat, keer hem ook de andere toe.
Matth. 6:13. En leid ons niet in verzoeking. | Jac. 1:2. Acht het enkel vreugde mijne Broeders, wanneer gij in velerlei verzoekingen vervalt.
Lev. 23:14, 21, 31, 41. (In al deze verzen wordt van een wettelijk voorschrift gezegd:) Eene eeuwige inzetting is het ook voor uw nageslacht, in al uwe woonplaatsen. | Rom. 7:6. Maar nu zijn wij ontslagen van de wet.
Ps. 145:9. Goed jegens allen is Jahwe. Zijn erbarmen strekt zich over al zijne werken uit. | Matth. 20:16, 22:14. Want geroepenen zijn er vele, maar uitverkorenen weinig.
Rom. 14:11. Zoo waarlijk ik leef, zegt de Heer, voor mij zal alle knie zich buigen en alle tong zal God belijden. | Matt. 7:13, 14. Wijd is de poort en breed de weg die tot het verderf leidt en velen zijn er die daardoor ingaan. Eng is de poort en smal is de weg die tot het leven leidt en weinigen zijn er die hem vinden.
Joel 2:13. Bekeert u tot Jahwe, uwen God, want hij is genadig en barmhartig en zeer goederlieren en een die berouw heeft over het door hem aangekondigde onheil. 1 Tim. 2:4. Die wil dat alle menschen behouden worden. | Luc. 13:24. Velen, zeg ik u, zullen zoeken in te gaan en zullen het niet kunnen.

2 Petr. 3:9. De Heer is lankmoedig jegens u daar hij niet wil dat eenigen verloren gaan, maar dat allen tot bekeering komen.

Matth. 25:46. En dezen zullen heengaan ter eeuwige pijniging, maar de rechtvaardigen ten eeuwigen leven.

Openb. 20:10. En zij zullen dag en nacht gepijnigd worden tot in alle eeuwigheid.

Openb. 14:11. En. de rook van hunne pijniging stijgt op tot in alle eeuwigheid, en zij hebben dag en nacht geen rust.

DRANKGEBRUIK.

Spreuken 23:31, 32. Zie er niet naar hoe de wijn fonkelt, hoe hij parelt in den beker, hoe hij zacht naar binnen gaat. Ten slotte bijt hij als eene slang, steekt hij als eene adder. | Deut. 14:26. Gij zult u voor het geld aanschaffen alles waarin gij lust hebt: runderen en kleinvee, wijn en sterke drank en al wat uw hart verlangt en daar met uw gezin voor het aangezicht van Jahwe uwen God eten en vroolijk zijn.

ECHTSCHEIDING.

Deut. 24-1. Als iemand een vrouw ten huwelijk neemt, en later als zij hem niet aanstaat, haar een scheidsbrief geeft en haar wegzendt uit zijn huis. | Matth. 5:31. Er is gezegd: Zoo wie zijn vrouw verlaten zal die geve haar een scheidsbrief. Maar ik zeg u: Wie zijn vrouw verlaten zal anders dan uit oorzake van hoererij, die doet overspel. Zie ook Marc. 10:4 en Luc. 16:18.

EED.

Matth. 5:34. Maar ik zeg u: zweert ganschelijk niet.

Zie ook Jacob. V vs. 12.

Handel. 2:30. Daar God aan David bij eede beloofd had ....

Deut. 6:13. Gij zult bij 's Heeren naam zweren.

Zie ook Matth. 26:63, 64.

Psalm 132:11. Jahwe heeft aan David gezworen een betrouwbaren eed.

HET VERSTAND.

Spreuken 3:13. Gelukkig de mensch, die de wijsheid gevonden heeft, de man die verstand erlangt. | Pred. 1:18. Want bij veel wijsheid is veel verdriet, en wie veel kennis verzamelt, verzamelt veel smart.
Spreuken 4:7. De aanvang der wijsheid is, verwerf wijsheid. Vs. 8. houd haar hoog. | 1 Cor. 1 ; 19. Ik zal de wijsheid der wijzen verderven en het verstand der verstandigen zal ik te niet doen. Zie Job 5:12. Jes. 29:14.

HET GELOOF.

(PAULUS TEGENOVER JACOBUS.) ¹)

Rom. 3:20. Dewijl uit de werken der wet geen mensch voor hem zal gerechtvaardigd worden. Rom. 4:4. Werkt iemand niet maar gelooft hij in Dengene die den goddelooze als een rechtschapene behandelt, dan wordt | Rom. 2:13. De daders der wet zullen als rechtschapenen worden aangemerkt.

1) Luther zelf schreef: Wie Paulus en Jacobus met elkander in overeenstemming kan brengen, hem zal ik mijn baret opzetten en mij door hem voor een dwaas laten uitschelden.

zijn geloof gerekend gerechtigheid te zijn. |

Rom. 4:5, 6 doch dien die niet werkt, maar gelooft in hem die den goddelooze rechtvaardigt, wordt zijn geloof tot gerechtigheid gerekend, gelijk ook David den mensch zalig spreekt wien God gerechtigheid toerekent zonder werken.

Eph. 2:8, 9. Want door genade zijt gij behouden door het geloof en dat niet uit u, het is Gods gave, het is geen vrucht der werken, opdat niemand roeme.

Jac. 2:14, 17, 24, 26. Wat baat het mijne broeders zoo iemand al zegt geloof te hebben, maar geen werken heeft. Kan het geloof hem dan behouden?

Zoo is ook het geloof als het geen werken heeft, dood in zich zelf.

Gij ziet, dat de mensch uit werken gerechtvaardigd wordt en niet uit geloof alleen.

Want gelijk het lichaam zonder geest dood is, zoo is ook het geloof zonder de werken dood.

HUWELIJK.

1. Tim, V:14. Ik wil dat jonge vrouwen trouwen, kinderen ter wereld brengen enz. | 1 Cor. VII:38. Wie zijn bruid trouwt doet goed, wie haar niet trouwt doet beter.

DIENSTPLICHT.

Rom. 13:1 en 2. Alle ziel zij aan de hoogste machten onderdanig, want er is geen macht dan van God en die er zijn, zijn door God verordend, zoodat hij die zich tegen de macht verzet, de verordening van God weder- 1 Petr. 2:13. Weest aan alle menschelijke ordening onderdanig om des Heeren wil. | Hand. 5:29. Doch Petrus zeide: Men moet God meer gehoorzaam zijn dan menschen.

De lezer wijte het niet aan ons, dat wij met de bijbelplaatsen gehandeld hebben, zooals wij in vorenstaande bladen hebben gedaan. Dat er in de 66 bijbelboeken (de zoogenaamde „apocryphe" boeken hebben wij buiten rekening gelaten) tegenstrijdigheden voorkomen, is, zal menigeen denken, de eenvoudigste zaak van de wereld. Die boeken toch zijn door zeer verschillende personen in verschillende tijden en onder verschillende omstandigheden geschreven, zij zijn van zeer onderscheiden aard; is het eene een geschiedverhaal, het andere is eene lierzang, een wijsgeerig stelsel, een scheppingsplan, een tooneelstuk (Job, Hooglied), een bruiloftslied (Ps. 45), een leerdicht (Ps. 112), een natuurbeschouwing (Ps. 104) enz. enz. hoe zou daarin in alle punten overeenstemming kunnen heerschen? l)

En toch wil men het volk doen gelooven, dat de bijbel één boek is, waarin het God behaagt heeft zich aan den mensch te leeren kennen, te openbaren.

„Immers van tweeën één: óf in de Schrift hebben we geopenbaarde waarheid, óf wel eene geopenbaarde waarheid is er niet". (Dr. A. Kuyper, Uit het woord 2de serie, 1ste bundel, blz. 96). Elders heet het in hetzelfde werk: „Wat nu de Heilige Schrift ons onderwijzen zal, zij daarbij geheel aan den Heiligen Geest overgelaten. Bij ons kan maar één ding onvoorwaardelijk, één besluit onomstootelijk vaststaan, t. w. dat ons het Amen uit de ziel zal komen, op elke openbaring die het God geliefd heeft ons te doen. Vast dat we niet wringen zullen om krom te buigen wat recht is, en niet tornen zullen, om los te rijgen, wat vast is, noch ook in den trant der koopers op de markt handel zullen drijven in het heilige om óf te overvragen óf af te dingen, als kon ooit God iets schieten laten van zijn hoogheilig Wezen, om aan ons bekrompen denken genoegdoening te verschaffen; maar dat we integendeel, onzen mond het zwijgen zullen opleggen, en zonder ooit ons denken te verkrachten of een tegenstelling te verzwijgen, die metterdaad voor ons bestaat, openlijk, onbewimpeld en ootmoedig dat denken gebieden zullen, nooit de hoogere autoriteit te loochenen van het denken Gods" (Uit het woord, blz. 257).

-----------------------------------------

1) Hier komt nog bij, dat deze boeken een willekeurige bloemlezing zijn uit een zeer groot aantal:— er waren bijv. een 50-tal evangeliën, waaruit het bekende 4-tal aangenomen werd, terwijl de andere verworpen werden — en dat de oorspronkelijke boeken niet ongeschonden tot ons gekomen zijn. Er zijn stukken verloren gegaan, stukken bijgevoegd, verkeerd overgeschreven, onjuist vertaald enz. Zelfs Dr. A. Kuyper erkent dit. „De vraag of Markus 16:9-16 in de Schrift behoort, dan wel een inschuifsel is van menschelijken oorsprong, blijft nog steeds de deskundigen, ook onder de vereerders der Heilige Schrift, verdeelen". Dr. Kuyper Uit het Woord 2e Serie, I deel bl. 201.

Interessant zou het voor ons zijn, zoo Dr. K. eens de goedheid had aan te toonen, hoe de bovenstaande teksten, waarin wij gepoogd hebben geen tegenstelling te verzwijgen, die metterdaad voor ons bestaat, (om met Dr. Kuyper te spreken) met elkander in overeenstemming te brengen zijn. Hoe de christenen en joden "zonder ooit hun denken te verkrachten" (zooals dezelfde Dr. Kuyper ook beweert, zie boven) geloof kunnen hechten aan de meest tegenstrijdige dingen, die in den bijbel voorkomen. Hoe zij kunnen gelooven, dat God zulke tegenstrijdige zaken als onomstootelijke waarheden kan "ingegeven" hebben.

En onze moderne tegenstanders (of . . . geestverwanten, wat moeten wij zeggen?), ook zij schijnen, zoo geen goddelijke, dan toch een zeer bijzondere waarde aan de bijbelboeken toe te kennen, een geheel andere waarde bijvoorbeeld dan aan Vondel's Bespiegelingen, aan Multatuli's Minnebrieven of aan Spinoza's werken. Om iets te noemen: wordt ooit, dan bij hooge uitzondering, uit andere boeken gepreekt of gecatechiseerd?

Op dit laatste vooral is zeer veel aan te merken. De jeugd wordt nog altijd bezig gehouden met de verhalen uit het O. Testament. Aangezien daarin echter een geest spreekt die geheel van den onzen verschilt, moet 't verhaal altijd op allerlei wijze verwrongen worden om er de moraal van te vatten.

Onze zedeleer is een andere dan die van het Oude en Nieuwe Testament. Nemen wij deze beiden dus tot grondslag, dan zal ons godsdienstonderwijs onze zedeleer schaden in plaats van steunen. Te bedenkelijker is dit, nu onafhankelijk van elk stelselmatig denken, dichters en romanschrijvers, op eigen gezag allerlei leeringen verkondigen, die door de bekoring van het schone gereeden ingang vinden in het jeugdig gemoed.

De verwarring die nu heerscht in Kerk en Staat is het gevolg van de gronddwaling, dat men in den Bijbel nog altijd het boek blijft zien, waarin de hoogste waarheid ons verkondigd wordt.

Onze tijd eischt een anderen grondslag voor onze zedeleer.